Bu soruda, verilen gazete haber metniyle ilgili yapılabilecek eleştirileri değerlendirmemiz ve yapılamayacak olanı bulmamız isteniyor. Haber metnini ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
Haber, bir trafik kazasını anlatıyor. Kazanın yeri (şehrin merkezi), zamanı (dün akşam saatleri) ve tarafları (otomobil ve motosiklet) belirtilmiş. En kritik kısım ise "Görgü tanıklarının ifadelerine göre, motosiklet sürücüsü kırmızı ışıkta geçerek kazaya neden oldu." ifadesidir. Bu ifade, kazanın sorumluluğunu doğrudan motosiklet sürücüsüne yüklemekte ve bunu sadece görgü tanıklarının ifadesine dayandırmaktadır.
Bu eleştiri yapılabilir. Çünkü haber, kazanın nedenini ve sorumlusunu doğrudan "görgü tanıklarının ifadelerine göre" diyerek belirtmiştir. Gazetecilikte tarafsızlık, olayı olduğu gibi aktarmayı, yorum katmamayı ve tek bir tarafın beyanını kesin gerçek gibi sunmamayı gerektirir. Burada, resmi bir soruşturma sonucu beklenmeden veya diğer tarafların (sürücüler, polis) ifadeleri alınmadan, görgü tanıklarının beyanıyla bir taraf suçlu ilan edilmiştir. Bu durum, haberin tarafsızlığını zedeler.
Bu eleştiri yapılabilir. Haber metni oldukça kısadır. Kazada yaralanan olup olmadığı, araçların durumu, kaza anının daha spesifik detayları (örneğin hangi cadde, tam saat), kaza sonrası durum (ambulans, polis ekipleri) gibi birçok bilgi eksiktir. Bu haliyle haber, okuyucuya yeterli detayı sunmamaktadır.
Bu eleştiri yapılabilir. Metinde açıkça "Görgü tanıklarının ifadelerine göre..." denilmektedir. Haberde ne polis raporundan, ne kaza yapan sürücülerin ifadelerinden, ne de başka resmi bir kaynaktan bahsedilmektedir. Sadece tek bir bilgi kaynağına (görgü tanıkları) dayanılması, haberin eksik ve tek taraflı olmasına neden olabilir.
Bu eleştiri yapılamaz. Görgü tanıkları, bir olayın ilk ve önemli bilgi kaynaklarından biridir. Bir gazeteci, olay yerindeki görgü tanıklarından bilgi alabilir ve bu bilgiyi haberinde kullanabilir. Görgü tanıklarının ifadeleri her zaman %100 kesin olmasa da, bu onları "güvenilmez bir bilgi kaynağı" yapmaz. Güvenilmez bilgi kaynağı, uydurma, asılsız veya kasıtlı olarak yanlış bilgi veren kaynaklar için kullanılır. Görgü tanıkları, olayı bizzat gören kişilerdir ve haberin ilk aşamalarında başvurulan meşru kaynaklardır. Eleştiri, görgü tanıklarının tek kaynak olarak kullanılması veya ifadelerinin kesin gerçek gibi sunulması üzerine olabilir, ancak görgü tanıklarının kendisi bir "bilgi kaynağı" olarak güvenilmez değildir.
Yukarıdaki analizler ışığında, A, B ve C seçeneklerindeki eleştiriler bu haber metni için geçerliyken, D seçeneğindeki eleştiri yapılamaz. Çünkü görgü tanıkları, haber için meşru bir bilgi kaynağıdır, sadece bu kaynağın tek başına ve kesinlik ifade edecek şekilde kullanılması eleştirilebilir.
Cevap D seçeneğidir.
