"Kitap okumayı seven biri olarak, her zaman yeni eserler keşfetmekten keyif alırım."
Bu cümlede altı çizili kelimelerin türleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) okumayı: isim-fiil, keşfetmekten: sıfat-fiil
B) okumayı: isim-fiil, keşfetmekten: isim-fiil
C) okumayı: sıfat-fiil, keşfetmekten: isim-fiil
D) okumayı: zarf-fiil, keşfetmekten: zarf-fiil
Sevgili öğrenciler, bu soruda fiilimsilerin (eylemsilerin) türlerini doğru bir şekilde belirlememiz isteniyor. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil özelliğini yitirip cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Türkçede üç temel fiilimsi türü vardır: isim-fiil (mastar), sıfat-fiil (ortaç) ve zarf-fiil (bağ-fiil). Şimdi altı çizili kelimeleri tek tek inceleyelim:
- "okumayı" kelimesinin analizi:
- Bu kelimenin kökü "oku-" fiilidir.
- "oku-" fiiline "-ma" eki gelmiştir. Türkçede "-ma / -me, -ış / -iş / -uş / -üş, -mak / -mek" ekleri isim-fiil (mastar) ekleridir. Bu ekler fiilleri isimleştirir.
- "okuma" kelimesi, bir eylemin adı haline gelmiştir. Üzerine "-yı" belirtme hal eki alması da onun isim görevinde kullanıldığını açıkça gösterir.
- Bu nedenle, "okumayı" kelimesi bir isim-fiildir.
- "keşfetmekten" kelimesinin analizi:
- Bu kelimenin kökü "keşfet-" fiilidir.
- "keşfet-" fiiline "-mek" eki gelmiştir. Az önce de belirttiğimiz gibi, "-mak / -mek" ekleri de isim-fiil ekleridir.
- "keşfetmek" kelimesi, bir eylemin adı haline gelmiştir. Üzerine "-ten" ayrılma hal eki alması da onun isim görevinde olduğunu pekiştirir.
- Bu nedenle, "keşfetmekten" kelimesi de bir isim-fiildir.
- Şimdi seçeneklerimizi inceleyelim:
- A seçeneği, "keşfetmekten" kelimesini sıfat-fiil olarak belirttiği için yanlıştır.
- B seçeneği, her iki kelimeyi de isim-fiil olarak belirttiği için doğrudur.
- C seçeneği, "okumayı" kelimesini sıfat-fiil olarak belirttiği için yanlıştır.
- D seçeneği, her iki kelimeyi de zarf-fiil olarak belirttiği için yanlıştır.
Bu detaylı analizlere göre, altı çizili her iki kelime de isim-fiil grubuna girmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
