"Kitap okumayı seven biri olarak, her boş vaktimde kütüphaneye giderek yeni eserler keşfetmek beni mutlu eder."
Yukarıdaki cümlede altı çizili "giderek" kelimesi, türüne göre hangi fiilimsidir?
A) İsim fiil
B) Sıfat fiil
C) Zarf fiil (Bağ fiil)
D) Edat fiil
Harika bir soru! Fiilimsiler, Türkçede cümleleri daha zengin ve anlamlı kılan önemli dil bilgisi unsurlarıdır. Şimdi adım adım "giderek" kelimesinin hangi fiilimsi türüne girdiğini inceleyelim:
- Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir? Fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiil özelliklerini tamamen kaybetmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Türkçede üç ana fiilimsi türü bulunur: İsim Fiil, Sıfat Fiil ve Zarf Fiil.
- "Giderek" Kelimesini İnceleyelim: Verilen cümlede altı çizili kelime "giderek"tir. Bu kelime, "gitmek" fiil köküne "-erek" ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.
- Zarf Fiiller (Bağ Fiiller / Ulaçlar): Fiil kök veya gövdelerine gelerek cümlede zarf görevinde kullanılan fiilimsilerdir. Genellikle fiilin nasıl, ne zaman, niçin yapıldığını bildirirler. Başlıca ekleri şunlardır: -ip, -erek/-arak, -ince/-ınca, -alı/-eli, -ken, -madan/-meden, -dıkça/-dikçe, -r...mez, -esiye/-asıya, -e...e, -meksizin, -casına/-cesine.
- "Giderek" ve Zarf Fiil İlişkisi: "Giderek" kelimesindeki "-erek" eki, zarf fiil eklerinden biridir. Cümlede "yeni eserler keşfetmek" eyleminin nasıl gerçekleştiğini (kütüphaneye giderek) belirtir. Yani, cümlede zarf görevindedir.
- Diğer Seçenekleri Neden Değil? Bu sorunun doğru cevabını bulmak için diğer seçeneklerin neden uygun olmadığını da anlamak önemlidir.
- A) İsim Fiil: İsim fiiller (-ma, -ış, -mak ekleriyle oluşur) cümlede isim gibi kullanılır. "Giderek" kelimesi isim görevinde değildir; bir eylemin nasıl yapıldığını belirtir.
- B) Sıfat Fiil: Sıfat fiiller (-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ekleriyle oluşur) cümlede bir ismi niteler veya belirtir. "Giderek" kelimesi bir ismi nitelemiyor; bir fiili tamamlar.
- D) Edat Fiil: Türkçede dil bilgisi açısından "Edat Fiil" diye bir fiilimsi türü bulunmamaktadır. Bu seçenek, çeldirici olarak konulmuştur.
Bu açıklamalar ışığında, "giderek" kelimesi zarf fiil (bağ fiil) grubuna girmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
