Isı ve sıcaklık kavramları ile ilgili verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?
A) Isı bir enerji çeşididir, sıcaklık ise bir ölçümdür.
B) Isı, kalorimetre kabı ile ölçülürken, sıcaklık termometre ile ölçülür.
C) Isının birimi kalori veya joule iken, sıcaklığın birimi santigrat derecedir ($^\circ C$).
D) Sıcaklık, madde miktarına bağlıdır, ısı ise madde miktarına bağlı değildir.
Isı ve sıcaklık kavramları, fizikte ve günlük hayatta sıkça karıştırılan ancak birbirinden farklı ve önemli iki kavramdır. Bu soruda, bu iki kavramla ilgili verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Isı bir enerji çeşididir, sıcaklık ise bir ölçümdür.
- Bu ifade doğrudur. Isı, maddeler arasında sıcaklık farkından dolayı transfer edilen bir enerji türüdür. Sıcaklık ise bir maddenin taneciklerinin ortalama kinetik enerjisinin bir ölçüsüdür. Yani, sıcaklık bir durum göstergesi veya bir ölçümdür, ısı ise bir enerji akışıdır.
- B) Isı, kalorimetre kabı ile ölçülürken, sıcaklık termometre ile ölçülür.
- Bu ifade de doğrudur. Isı transferi, genellikle bir kalorimetre kabı kullanılarak dolaylı yoldan ölçülür. Sıcaklık ise doğrudan bir termometre (cıvalı, alkollü, dijital vb.) ile ölçülür.
- C) Isının birimi kalori veya joule iken, sıcaklığın birimi santigrat derecedir ($^\circ C$).
- Bu ifade doğrudur. Isı, bir enerji türü olduğu için enerji birimleri olan joule (J) veya kalori (cal) ile ifade edilir. Sıcaklık ise genellikle santigrat derece ($^\circ C$), Kelvin (K) veya Fahrenheit ($^\circ F$) gibi birimlerle ifade edilir.
- D) Sıcaklık, madde miktarına bağlıdır, ısı ise madde miktarına bağlı değildir.
- Bu ifade yanlıştır.
- Sıcaklık, maddenin miktarına bağlı olmayan yoğun (intensif) bir özelliktir. Örneğin, bir bardak kaynar suyun sıcaklığı da $100^\circ C$'dir, bir tencere kaynar suyun sıcaklığı da $100^\circ C$'dir. Madde miktarı değişse de sıcaklık aynı kalabilir. Dolayısıyla, "Sıcaklık, madde miktarına bağlıdır" kısmı yanlıştır.
- Isı ise, maddenin miktarına bağlı olan yaygın (ekstensif) bir özelliktir. Bir maddenin sıcaklığını belirli bir miktar artırmak için gereken ısı miktarı, maddenin miktarına bağlıdır. Örneğin, bir tencere suyu kaynatmak için bir bardak suyu kaynatmaktan daha fazla ısı enerjisi gerekir. Dolayısıyla, "ısı ise madde miktarına bağlı değildir" kısmı da yanlıştır.
Her iki kısmı da yanlış olduğu için D seçeneğindeki ifade bütünüyle yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
