9. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 1. senaryo meb Test 2

Yüzey gerilimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Sıvı yüzeyindeki moleküllere etki eden dengelenmemiş kohezyon kuvvetleri sonucunda oluşur.

B) Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi artar.

C) Suya deterjan veya sabun eklenmesi yüzey gerilimini düşürür.

D) Moleküller arası çekim kuvveti arttıkça yüzey gerilimi artar.

E) Bazı böceklerin su üzerinde yürüyebilmesi yüzey gerilimi sayesindedir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Yüzey gerilimi, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız ancak bazen gözden kaçırdığımız çok önemli bir fiziksel özelliktir. Bu soruda, yüzey gerilimi ile ilgili verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulacağız. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Sıvı yüzeyindeki moleküllere etki eden dengelenmemiş kohezyon kuvvetleri sonucunda oluşur.

  Bu ifade doğrudur. Bir sıvının içindeki moleküller, her yönden diğer moleküller tarafından çekilir ve bu çekim kuvvetleri dengededir. Ancak yüzeydeki moleküller, sadece aşağı ve yanlara doğru çekilirken, yukarı doğru (hava veya boşluk olduğu için) bir çekim kuvvetiyle karşılaşmazlar. Bu dengesizlik, yüzeyde bir "gerilim" veya "zar" etkisi yaratır ve biz buna yüzey gerilimi deriz.

• B) Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi artar.

  Bu ifade yanlıştır. Sıcaklık arttığında, sıvı moleküllerinin kinetik enerjisi artar. Moleküller daha hızlı hareket etmeye başlar ve bu da moleküller arası çekim kuvvetlerini (kohezyon kuvvetlerini) zayıflatır. Moleküller arası çekim kuvvetleri zayıfladığında, yüzeyi germek veya kırmak daha kolay hale gelir, yani yüzey gerilimi azalır. Örneğin, sıcak suyun yüzey gerilimi, soğuk suya göre daha düşüktür, bu yüzden sıcak su bulaşıkları daha iyi temizler.

• C) Suya deterjan veya sabun eklenmesi yüzey gerilimini düşürür.

  Bu ifade doğrudur. Deterjanlar ve sabunlar, yüzey aktif maddelerdir (sürfaktanlar). Bu maddeler, su molekülleri arasındaki çekim kuvvetlerini azaltarak suyun yüzey gerilimini düşürürler. Yüzey gerilimi azalan su, kumaşın veya kirin arasına daha kolay nüfuz edebilir, bu da temizliği kolaylaştırır.

• D) Moleküller arası çekim kuvveti arttıkça yüzey gerilimi artar.

  Bu ifade doğrudur. Yüzey geriliminin temel nedeni moleküller arası çekim kuvvetleridir (kohezyon). Moleküller birbirini ne kadar güçlü çekerse, yüzeydeki molekülleri ayırmak veya yüzeyi germek o kadar zor olur. Dolayısıyla, moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça yüzey gerilimi de artar.

• E) Bazı böceklerin su üzerinde yürüyebilmesi yüzey gerilimi sayesindedir.

  Bu ifade doğrudur. Su örümcekleri gibi bazı böcekler, hafif yapıları ve özel ayakları sayesinde suyun yüzey geriliminden faydalanarak su üzerinde batmadan yürüyebilirler. Suyun yüzeyindeki "gergin zar" tabakası, bu böceklerin ağırlığını taşıyacak kadar güçlüdür.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalır, artmaz. Bu nedenle B seçeneğindeki ifade yanlıştır.

Cevap B seçeneğidir.