12. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 2

Fosil yakıtların kullanımının çevreye ve insan sağlığına etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Yanmaları sonucu sera gazı emisyonlarına neden olarak küresel ısınmayı tetiklerler.

B) Kükürt dioksit ve azot oksit gibi gazların salınımı asit yağmurlarına yol açar.

C) Hava kirliliğine neden olarak solunum yolu hastalıklarının artmasına sebep olurlar.

D) Fosil yakıtların çıkarılması ve taşınması sırasında çevre kirliliği riski oluşturmazlar.

E) Yenilenemeyen enerji kaynaklarıdır ve rezervleri sınırlıdır.

Sevgili öğrenciler, bu soruda fosil yakıtların çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkileriyle ilgili verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Yanmaları sonucu sera gazı emisyonlarına neden olarak küresel ısınmayı tetiklerler.

  Bu ifade doğrudur. Fosil yakıtlar (kömür, petrol, doğalgaz) yakıldığında atmosfere karbondioksit ($CO_2$) başta olmak üzere metan ($CH_4$) ve azot oksitler ($N_2O$) gibi sera gazları salarlar. Bu gazlar, Dünya'dan yansıyan ısıyı atmosferde tutarak küresel ısınmaya ve iklim değişikliğine yol açar.

• B) Kükürt dioksit ve azot oksit gibi gazların salınımı asit yağmurlarına yol açar.

  Bu ifade de doğrudur. Özellikle kömür ve petrol gibi fosil yakıtların yanması sonucu atmosfere kükürt dioksit ($SO_2$) ve azot oksitler ($NO_x$) salınır. Bu gazlar atmosferdeki su buharı ve diğer kimyasallarla tepkimeye girerek sülfürik asit ve nitrik asit oluşturur. Bu asitler yağmur, kar veya sis şeklinde yeryüzüne düşerek asit yağmurlarına neden olur. Asit yağmurları ormanlara, göllere, binalara ve tarihi eserlere zarar verir.

• C) Hava kirliliğine neden olarak solunum yolu hastalıklarının artmasına sebep olurlar.

  Bu ifade de doğrudur. Fosil yakıtların yanması sonucu sadece sera gazları değil, aynı zamanda partikül madde (PM), karbon monoksit ($CO$), ozon ($O_3$) ve diğer zararlı kirleticiler de havaya karışır. Bu kirleticiler hava kalitesini düşürerek astım, bronşit, KOAH gibi solunum yolu hastalıklarının artmasına ve kalp-damar rahatsızlıklarına yol açabilir.

• D) Fosil yakıtların çıkarılması ve taşınması sırasında çevre kirliliği riski oluşturmazlar.

  Bu ifade yanlıştır. Fosil yakıtların çıkarılması (madencilik, sondaj) ve taşınması (boru hatları, tankerler, trenler) süreçleri ciddi çevre kirliliği riskleri taşır. Örneğin, petrol sızıntıları deniz ekosistemlerini tahrip edebilir, madencilik faaliyetleri toprak erozyonuna ve su kaynaklarının kirlenmesine neden olabilir. Bu süreçler sırasında habitat kaybı, su ve toprak kirliliği gibi pek çok olumsuz etki meydana gelebilir.

• E) Yenilenemeyen enerji kaynaklarıdır ve rezervleri sınırlıdır.

  Bu ifade doğrudur. Fosil yakıtlar, milyonlarca yıl süren doğal süreçler sonucunda oluşmuş organik maddelerden meydana gelir. Oluşum hızları, tüketim hızlarından çok daha yavaş olduğu için "yenilenemeyen" enerji kaynakları olarak kabul edilirler. Dünya üzerindeki rezervleri sınırlıdır ve bir gün tükeneceklerdir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, D seçeneğindeki ifade fosil yakıtların çıkarılması ve taşınması süreçlerinin çevre kirliliği riski oluşturmadığını iddia ederek yanlış bir bilgi vermektedir.

Cevap D seçeneğidir.