12. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 3

Aşağıda yapı formülü verilen bileşiğin IUPAC sistemine göre adı nedir?
$CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH(CH_2CH_3)-CH_3$

A) 2-etil-4-metilpentan

B) 2,4-dimetilhekzan

C) 3-etil-2-metilpentan

D) 3-izopropilpentan

E) 2,4-dimetilpentan

Merhaba sevgili öğrenciler! Organik bileşikleri adlandırmak, kimyanın temel taşlarından biridir. Bu soruda, verilen bileşiğin IUPAC sistemine göre adını adım adım bulacağız. Hazırsanız başlayalım!

• Adım 1: Bileşiğin Yapısını Anlayın ve En Uzun Karbon Zincirini Bulun.

  Verilen bileşik: $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH(CH_2CH_3)-CH_3$

  Bu yapıyı daha net görebilmek için dallanmaları açarak düşünelim:

            $CH_3$
            |
      $CH_3 - CH - CH_2 - CH - CH_3$
                         |
                         $CH_2$
                         |
                         $CH_3$
          

  Şimdi, en uzun kesintisiz karbon zincirini bulalım. Farklı yolları deneyerek sayalım:

  • Düz zincir (soldan sağa): $CH_3-CH-CH_2-CH-CH_3$ = 5 karbon (pentan)
  • Soldan başlayıp, etil grubunun sonundaki $CH_3$'e kadar uzanan zincir:

      $CH_3 - CH(CH_3) - CH_2 - CH(CH_2 - CH_3)$
      1     2          3       4          5    6
              

  Bu zincir 6 karbondur. Bu, 5 karbonlu zincirden daha uzundur. Bu nedenle, ana zincirimiz 6 karbonlu bir alkan olan hekzan olacaktır.

• Adım 2: Ana Zinciri Numaralandırın.

  Ana zincirimiz 6 karbonlu hekzan. Bu zincir üzerinde iki adet metil ($CH_3$) grubu dallanmıştır. Zinciri, dallanmaların en küçük numaraları alacağı şekilde numaralandırmalıyız.

  Ana zinciri ve dallanmaları yeniden düzenleyelim:

            $CH_3$ (dallanma)
            |
      $CH_3 - CH - CH_2 - CH - CH_2 - CH_3$ (ana zincir)
                         |
                         $CH_3$ (dallanma)
          

  Şimdi numaralandıralım:

  • Soldan sağa numaralandırma:

      $CH_3 - CH - CH_2 - CH - CH_2 - CH_3$
      1     2    3     4    5     6
              

  Bu durumda metil grupları 2. ve 4. karbonlarda bulunur (2,4).

  • Sağdan sola numaralandırma:

      $CH_3 - CH_2 - CH - CH_2 - CH - CH_3$
      6     5     4    3     2    1
              

  Bu durumda metil grupları 3. ve 5. karbonlarda bulunur (3,5).

  Dallanma numaralarını karşılaştırdığımızda, (2,4) seti (3,5) setinden daha küçüktür. Bu nedenle, doğru numaralandırma soldan sağa olandır.

• Adım 3: Dallanmaları Adlandırın ve Bileşiğin Tam Adını Oluşturun.

  • Ana zincir: Hekzan (6 karbonlu)
  • Dallanmalar: 2. ve 4. karbonlarda iki adet metil ($CH_3$) grubu.

  İki adet metil grubu olduğu için "dimetil" ön ekini kullanırız. Numaraları alfabetik sıraya göre değil, bulundukları sıraya göre yazarız.

  Bileşiğin IUPAC adı: 2,4-dimetilhekzan

Bu adlandırma, seçenekler arasında B seçeneği ile eşleşmektedir.

Cevap B seçeneğidir.