11. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 6. senaryo meb Test 1

Bir bölgede meydana gelen volkanik patlama veya buzulların çekilmesi sonucunda, daha önce hiç canlı yaşamının olmadığı bir alanda canlıların ilk kez yerleşmeye başlaması ve zamanla komünitenin değişimi hangi süksesyon türüne örnektir?

A) Sekonder süksesyon

B) Primer süksesyon

C) Döngüsel süksesyon

D) İkincil süksesyon

E) Ters süksesyon

• Öncelikle, ekolojik süksesyonun ne olduğunu anlayalım. Ekolojik süksesyon, bir ekosistemdeki türlerin zamanla kademeli ve öngörülebilir bir şekilde değişmesidir. Bu değişim, bir alandaki canlı topluluklarının (komünitelerin) zamanla nasıl geliştiğini ve olgunlaştığını gösterir.
• Süksesyonun iki ana türü vardır: Primer (Birincil) Süksesyon ve Sekonder (İkincil) Süksesyon.
• Primer (Birincil) Süksesyon: Bu tür süksesyon, daha önce hiç canlı yaşamının olmadığı veya tüm canlıların ve toprağın tamamen yok olduğu bir alanda başlar. Bu alanlar genellikle yeni oluşmuş volkanik adalar, buzulların çekilmesiyle ortaya çıkan çıplak kayalıklar veya kumullar gibi yerlerdir. Bu alanlarda başlangıçta toprak bulunmaz. İlk yerleşen canlılara öncü türler denir (örneğin, likenler ve yosunlar). Bu öncü türler, zamanla toprağın oluşumuna katkıda bulunarak daha karmaşık bitki ve hayvan türlerinin yerleşmesi için zemin hazırlarlar.
• Sekonder (İkincil) Süksesyon: Bu tür süksesyon, daha önce canlı yaşamının olduğu ancak bir bozulma (orman yangını, sel, tarım arazisinin terk edilmesi, ağaç kesimi gibi) sonucunda mevcut komünitenin bir kısmının veya tamamının yok olduğu, ancak toprağın ve tohum bankasının (toprakta bulunan tohumlar) korunduğu bir alanda meydana gelir. Toprak zaten mevcut olduğu için primer süksesyona göre daha hızlı ilerler.
• Şimdi sorumuza dönelim: "Bir bölgede meydana gelen volkanik patlama veya buzulların çekilmesi sonucunda, daha önce hiç canlı yaşamının olmadığı bir alanda canlıların ilk kez yerleşmeye başlaması ve zamanla komünitenin değişimi..." ifadesi, primer süksesyonun tanımına birebir uymaktadır. Volkanik patlama yeni, çıplak bir yüzey oluşturur; buzulların çekilmesi de daha önce buz altında kalmış, canlısız bir alanı ortaya çıkarır. Her iki durumda da başlangıçta toprak ve canlı yaşamı yoktur.
• Diğer seçenekleri inceleyelim:
  • A) Sekonder süksesyon: Daha önce canlı yaşamı ve toprak olan bir alandaki bozulma sonrası başlar, bu nedenle sorudaki duruma uymaz.
  • C) Döngüsel süksesyon: Belirli ekosistemlerde (örneğin, bazı bataklıklar veya kumullar) düzenli aralıklarla tekrarlayan, öngörülebilir değişimleri ifade eder, ilk yerleşimi değil.
  • D) İkincil süksesyon: Sekonder süksesyon ile aynı anlama gelir.
  • E) Ters süksesyon: Ekolojide standart bir süksesyon terimi değildir.

Cevap B seçeneğidir.