Kommensalizm, bir türün fayda sağlarken diğer türün bu ilişkiden ne fayda ne de zarar gördüğü bir simbiyotik ilişkidir. Bu tür ilişkiler doğada yaygın olarak gözlenir ve genellikle bir türün hareketliliğinden veya besin kalıntılarından faydalanması şeklinde ortaya çıkar.
Aşağıdaki örneklerden hangisi kommensalizm ilişkisine en uygun örnektir?
A) İnsan bağırsağında yaşayan tenya
B) Aslanların avladığı hayvanların leşlerinden beslenen çakallar
C) Çiçekli bitkileri tozlaştıran arılar
D) Termitlerin bağırsağında yaşayan selüloz sindirici bakteriler
E) Mantar ve alglerin oluşturduğu likenler
Bu soruda, canlılar arasındaki simbiyotik ilişkilerden biri olan kommensalizmi anlamamız ve verilen örnekler arasından en uygun olanı seçmemiz isteniyor. Öncelikle kommensalizm kavramını hatırlayalım:
- Kommensalizm: Bir türün bu ilişkiden fayda sağlarken, diğer türün ne fayda ne de zarar gördüğü bir simbiyotik ilişkidir. Yani, bir taraf kazanır, diğer taraf etkilenmez.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İnsan bağırsağında yaşayan tenya: Tenya (şerit solucanı) bir parazittir. İnsanın bağırsaklarında yaşayarak besin maddelerini emer ve insanı zayıflatır, hastalıklara yol açabilir. Bu durumda tenya fayda sağlarken, insan zarar görür. Bu ilişki parazitizm örneğidir.
- B) Aslanların avladığı hayvanların leşlerinden beslenen çakallar: Aslanlar avlarını yakalayıp doyduktan sonra, geriye kalan leşleri bırakırlar. Çakallar bu leşlerden beslenerek fayda sağlarlar. Aslanlar ise çakalların leşleri yemesinden ne fayda görür ne de zarar. Onlar zaten avlarını tamamlamışlardır. Bu durum, kommensalizmin tanımına birebir uymaktadır.
- C) Çiçekli bitkileri tozlaştıran arılar: Arılar çiçeklerden nektar ve polen alarak beslenirler (fayda sağlarlar). Bitkiler ise arılar sayesinde polenlerinin başka çiçeklere taşınmasıyla üremelerini sağlarlar (fayda sağlarlar). Her iki türün de fayda sağladığı bu ilişki mutualizm örneğidir.
- D) Termitlerin bağırsağında yaşayan selüloz sindirici bakteriler: Termitler, yedikleri odundaki selülozu kendi başlarına sindiremezler. Bağırsaklarında yaşayan bakteriler selülozu sindirerek termitlerin beslenmesini sağlar (termitler fayda görür). Bakteriler ise termitin bağırsağında güvenli bir yaşam alanı ve besin bulur (bakteriler fayda görür). Her iki türün de fayda sağladığı bu ilişki mutualizm örneğidir.
- E) Mantar ve alglerin oluşturduğu likenler: Likenler, bir mantar ve bir algin (veya siyanobakterinin) bir araya gelerek oluşturduğu simbiyotik yapılardır. Mantar, alge su ve mineraller sağlayarak onu dış etkenlerden korur. Alg ise fotosentez yaparak mantar için besin üretir. Her iki türün de fayda sağladığı bu ilişki de mutualizm örneğidir.
Yukarıdaki analizler sonucunda, çakalların aslan leşlerinden beslenmesi durumunda çakallar fayda sağlarken aslanların bu durumdan etkilenmemesi, kommensalizm tanımına en uygun örnektir.
Cevap B seçeneğidir.
