Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, canlılar arasındaki etkileşimlerin en güzel örneklerinden biri olan simbiyotik ilişkiler ve özellikle de mutualizm üzerine. Simbiyotik ilişkiler, farklı türden iki canlının uzun süreli ve yakın bir etkileşim içinde olması durumudur. Bu ilişkiler üç ana başlık altında incelenir:
- Mutualizm (Karşılıklı Fayda): Her iki türün de bu ilişkiden fayda sağladığı durumdur. (+/+)
- Kommensalizm (Ortakçılık): Bir türün fayda sağladığı, diğer türün ise bu ilişkiden etkilenmediği durumdur. (+/0)
- Parazitizm (Asalaklık): Bir türün fayda sağladığı (parazit), diğer türün ise zarar gördüğü (konak) durumdur. (+/-)
Şimdi gelin, soruda verilen her bir ilişkiyi tek tek inceleyelim ve hangilerinin mutualizm örneği olduğunu bulalım:
- I. İnsan bağırsağında yaşayan B ve K vitamini üreten bakteriler:
- Bu ilişkide, bağırsak bakterileri insan bağırsağında kendilerine uygun bir yaşam alanı ve besin bulurlar.
- Karşılığında, bu bakteriler insan vücudunun sentezleyemediği veya yeterince alamadığı B ve K vitaminlerini üretirler. Bu vitaminler, kan pıhtılaşması ve metabolik fonksiyonlar gibi hayati süreçler için gereklidir.
- Sonuç olarak, hem bakteriler (yaşam alanı ve besin) hem de insan (vitaminler) bu ilişkiden fayda sağlar. Bu, açık bir mutualizm örneğidir.
- II. Deniz şakayığı ile palyaço balığı arasındaki ilişki:
- Palyaço balığı, deniz şakayığının zehirli dokunaçları arasında yaşayarak avcılardan korunur. Palyaço balıkları, şakayığın zehrine karşı bağışıklık geliştirmiştir.
- Deniz şakayığı ise palyaço balığının varlığından fayda sağlar. Palyaço balığı, şakayığa zarar verebilecek balıkları uzaklaştırabilir, şakayığın dokunaçları arasına sıkışan besin artıklarını temizleyebilir veya şakayık için havalandırma sağlayarak oksijen akışını artırabilir.
- Bu durumda, hem palyaço balığı (korunma) hem de deniz şakayığı (temizlik, koruma, havalandırma) fayda sağlar. Bu da bir mutualizm örneğidir.
- III. Bitki köklerindeki nodüllerde yaşayan azot bağlayıcı bakteriler:
- Bu ilişkide, özellikle baklagillerin köklerinde yaşayan Rhizobium gibi azot bağlayıcı bakteriler, bitkinin köklerinde nodül adı verilen yapılar oluşturarak kendilerine güvenli bir yaşam alanı ve bitkiden besin (şeker) alırlar.
- Bakteriler ise atmosferdeki serbest azotu (N2), bitkinin kullanabileceği amonyum (NH4+) formuna dönüştürürler (azot fiksasyonu). Azot, bitkilerin büyümesi ve protein sentezi için hayati bir besindir.
- Dolayısıyla, hem bakteriler (yaşam alanı ve besin) hem de bitki (azot) bu ilişkiden fayda sağlar. Bu da kesinlikle bir mutualizm örneğidir.
Yukarıdaki analizlere göre, verilen üç ilişkinin de mutualizm (karşılıklı fayda) örneği olduğunu görmekteyiz. Bu tür ilişkiler, ekosistemlerin dengesi ve canlıların evrimi için büyük önem taşır.
Cevap E seçeneğidir.
