Değerli öğrenciler,
Bu soruda, doğal afetlerle ilgili temel kavramları, yani "tehlike", "risk" ve "afet" arasındaki farkları anlamamız isteniyor. Bu kavramları heyelan örneği üzerinden adım adım inceleyelim:
- Tehlike (Hazard): Doğal veya insan kaynaklı, potansiyel olarak zarar verebilecek olay veya durumdur. Bir olayın kendisi veya o olaya yol açan koşullar tehlikedir. Örneğin, deprem, sel, heyelan gibi doğa olayları veya bu olayları tetikleyen koşullar (yüksek eğim, aşırı yağış) birer tehlikedir.
- Risk: Tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile bu gerçekleşme sonucunda ortaya çıkabilecek kayıpların (can, mal, çevre) birleşimidir. Tehlikenin etkileyebileceği varlıkların (insanlar, yapılar) tehlikeye maruz kalma durumunu ve bu maruziyetin olası sonuçlarını ifade eder. Örneğin, bir deprem bölgesinde bina inşa etmek veya heyelan bölgesinde yaşamak bir risktir.
- Afet (Disaster): Bir tehlikenin (doğal veya insan kaynaklı) gerçekleşmesi sonucunda toplumun normal yaşamını ve faaliyetlerini durduran, büyük çapta can ve mal kaybına yol açan, yerel imkanlarla baş edilemeyen olaydır. Yani tehlikenin gerçekleşip yıkıcı sonuçlar doğurması durumudur.
Şimdi, sorudaki ifadeleri bu tanımlar ışığında değerlendirelim:
- I. Aşırı yağışlar ve yüksek eğim, heyelan için birer tehlikedir.
Aşırı yağışlar, toprağın suya doygun hale gelmesine neden olan bir doğal olaydır ve heyelanı tetikleyen bir koşuldur. Yüksek eğim ise toprak kütlesinin aşağı doğru kaymasını kolaylaştıran bir coğrafi özelliktir ve heyelanı tetikleyen bir diğer koşuldur. Her ikisi de potansiyel olarak zarar verebilecek bir olayı (heyelan) tetikleyen faktörler olduğu için "tehlike" tanımına uyar. Bu ifade doğrudur.
- II. Heyelan bölgesinde yer alan yerleşim yerlerinin zarar görme olasılığı, bir risktir.
"Heyelan bölgesi" tehlikenin (heyelan) gerçekleşme potansiyeli olan bir alandır. "Yerleşim yerlerinin zarar görme olasılığı" ise bu tehlikenin (heyelan) belirli varlıklar (yerleşim yerleri) üzerindeki potansiyel olumsuz etkisini ve gerçekleşme ihtimalini ifade eder. Bu durum, tehlikeye maruz kalma ve olası kayıpların birleşimi olduğu için "risk" tanımına tamamen uyar. Bu ifade doğrudur.
- III. Heyelanın meydana gelerek can ve mal kaybına yol açması, bir afettir.
Heyelanın gerçekleşmesi ve bunun sonucunda "can ve mal kaybına yol açması", toplumun normal yaşamını aksatan, büyük çaplı olumsuz sonuçlar doğuran bir durumu ifade eder. Bu durum, "afet" tanımına birebir uymaktadır. Bu ifade de doğrudur.
Gördüğümüz gibi, verilen üç ifade de doğal afetlerle ilgili kavramların doğru tanımlarını ve uygulamalarını içermektedir.
Cevap E seçeneğidir.
