Osmanlı Devleti'nde sanayileşme çabaları kapsamında kurulan Islah-ı Sanayi Komisyonu gibi kurumların temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tarım üretimini artırmak ve modernleştirmek
B) Ülkenin maden kaynaklarını tespit etmek ve işletmeye açmak
C) Yerli sanayiyi teşvik etmek ve yeni fabrikalar kurmak
D) Dış ticareti tamamen yasaklayarak iç pazarı korumak
E) Osmanlı bankacılık sistemini Avrupa standartlarına ulaştırmak
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti'nin modernleşme çabaları ve özellikle sanayileşme alanındaki adımları ile ilgilidir. Islah-ı Sanayi Komisyonu gibi kurumların kuruluş amacını anlamak için ismine ve dönemin genel ekonomik hedeflerine odaklanmalıyız.
- Soru Kökünü Anlayalım: Soru, Osmanlı Devleti'nde sanayileşme çabaları kapsamında kurulan Islah-ı Sanayi Komisyonu gibi kurumların temel amacını soruyor. "Islah-ı Sanayi" ifadesi, "Sanayinin Islahı" yani "Sanayinin İyileştirilmesi/Geliştirilmesi" anlamına gelir. Bu isim, komisyonun doğrudan sanayi sektörüyle ilgili olduğunu açıkça gösterir.
- Dönemin Koşullarını Hatırlayalım: Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda Avrupa karşısında ekonomik ve askeri alanda geri kalmaya başlamıştı. Bu geri kalmışlığı aşmak için çeşitli reformlar yapıldı. Sanayileşme, bu reformların önemli bir parçasıydı çünkü güçlü bir ekonomi ve ordu için modern bir sanayi altyapısı gerekiyordu. Dışa bağımlılığı azaltmak ve kendi kendine yeten bir ekonomi kurmak hedefleniyordu.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Tarım üretimini artırmak ve modernleştirmek: Tarım da önemliydi ancak "Islah-ı Sanayi" adından da anlaşılacağı üzere bu komisyonun birincil amacı tarım değil, sanayi idi. Tarım için farklı kurumlar ve politikalar mevcuttu.
- B) Ülkenin maden kaynaklarını tespit etmek ve işletmeye açmak: Madencilik sanayinin bir kolu olsa da, komisyonun amacı sadece madencilikle sınırlı değildi; genel sanayi gelişimini hedefliyordu.
- C) Yerli sanayiyi teşvik etmek ve yeni fabrikalar kurmak: Bu seçenek, komisyonun adıyla ve Osmanlı'nın sanayileşme hedefleriyle birebir örtüşmektedir. Komisyon, yerli üretimi artırmak, yeni sanayi dalları oluşturmak, mevcut fabrikaları geliştirmek ve bu alanda yatırımcıları teşvik etmek gibi görevler üstlenmiştir. Amaç, ülkenin ekonomik bağımsızlığını güçlendirmek ve modern üretim tesisleri kurmaktı.
- D) Dış ticareti tamamen yasaklayarak iç pazarı korumak: Osmanlı Devleti'nde dış ticareti tamamen yasaklamak gibi radikal bir politika uygulanmamıştır. Amaç, yerli sanayiyi koruyucu önlemler almak ve rekabet gücünü artırmaktı, tamamen izole olmak değil.
- E) Osmanlı bankacılık sistemini Avrupa standartlarına ulaştırmak: Bankacılık sistemi de ekonominin önemli bir parçasıydı ancak "Islah-ı Sanayi Komisyonu" doğrudan sanayi üretimi ve fabrikaleşme ile ilgiliydi. Bankacılık reformları için başka kurumlar ve düzenlemeler vardı.
Bu değerlendirmeler ışığında, Islah-ı Sanayi Komisyonu'nun temel amacının yerli sanayiyi teşvik etmek ve yeni fabrikalar kurmak olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
