Siyaset felsefesinin temel konularından biri, "devlet" kavramının kökeni ve meşruiyetidir. Bazı filozoflar devleti doğal bir kurum olarak görürken, bazıları ise insanların bir sözleşme sonucu oluşturduğu yapay bir kurum olarak değerlendirmiştir.
Aşağıdaki filozoflardan hangisi, devleti insanların kendi aralarında yaptıkları bir sözleşme (toplum sözleşmesi) sonucu oluşan yapay bir kurum olarak açıklamıştır?
A) Aristoteles
B) Platon
C) Thomas Hobbes
D) Karl Marx
E) Konfüçyüs
Siyaset felsefesi, devletin neden var olduğu, nasıl ortaya çıktığı ve meşruiyetini nereden aldığı gibi temel sorularla ilgilenir. Bu soruda, devletin insanlar tarafından bir sözleşme sonucu oluşturulan "yapay" bir kurum olduğu fikrini savunan filozofu bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Aristoteles: Antik Yunan filozoflarından Aristoteles, insanı "toplumsal bir varlık" (zoon politikon) olarak tanımlar. Ona göre devlet (polis), insanın doğasına uygun, aileden ve köyden sonra gelen doğal bir toplumsal örgütlenmedir. İnsan, ancak devlet içinde tam anlamıyla iyi bir yaşam sürebilir. Dolayısıyla Aristoteles, devleti doğal bir kurum olarak görür.
- B) Platon: Yine bir Antik Yunan filozofu olan Platon, "Devlet" adlı eserinde ideal bir devlet yapısı tasvir eder. Ona göre devlet, adaletin yeryüzündeki yansımasıdır ve insanların ruh yapısına benzer bir hiyerarşiye sahiptir. Platon, devleti insanların bilinçli bir tasarımı olarak görse de, bu tasarım modern anlamda bireylerin özgür iradeleriyle yaptıkları bir "toplum sözleşmesi"ne dayanmaz; daha çok akla ve adalete dayalı organik bir bütünlük fikrine yakındır.
- C) Thomas Hobbes: İngiliz filozof Thomas Hobbes, "Leviathan" adlı eseriyle tanınır. Hobbes'a göre, insanlar devlet öncesi "doğa durumunda" yaşasaydı, bu durum "herkesin herkese karşı savaşı" (bellum omnium contra omnes) olurdu ve hayat "yalnız, yoksul, kötü, vahşi ve kısa" olurdu. Bu kaostan kurtulmak için insanlar, kendi aralarında bir sözleşme yaparak (toplum sözleşmesi), bazı haklarını ve özgürlüklerini güçlü bir egemene (devlete) devrederler. Böylece devlet, insanların güvenlik ve düzen ihtiyacını karşılamak üzere yapay olarak oluşturulmuş bir kurumdur. Bu tanım, soruda aranan açıklamaya tam olarak uymaktadır.
- D) Karl Marx: Alman filozof Karl Marx, devleti ekonomik yapının bir üst yapısı olarak görür. Ona göre devlet, egemen sınıfın (kapitalistlerin) kendi çıkarlarını korumak ve diğer sınıfları (işçileri) baskı altında tutmak için kullandığı bir araçtır. Marx, devletin bir sınıf mücadelesi ürünü olduğunu ve komünist toplumda ortadan kalkacağını savunur. Dolayısıyla devleti bir sözleşme sonucu oluşan yapay bir kurum olarak değil, sınıf çatışmasının bir sonucu olarak açıklar.
- E) Konfüçyüs: Çinli düşünür Konfüçyüs, MÖ 6. yüzyılda yaşamıştır. Onun öğretileri, ahlaki değerler, aile bağları ve toplumsal uyum üzerine kuruludur. Konfüçyüs, devleti ailenin genişletilmiş bir hali olarak görür ve yöneticinin halkına karşı babacan bir tutum sergilemesi gerektiğini savunur. Bu yaklaşım, devletin doğal bir düzenin parçası olduğu fikrine daha yakındır, bir sözleşme sonucu oluştuğu fikrine değil.
Yukarıdaki açıklamalara göre, devleti insanların kendi aralarında yaptıkları bir sözleşme (toplum sözleşmesi) sonucu oluşan yapay bir kurum olarak açıklayan filozof Thomas Hobbes'tur.
Cevap C seçeneğidir.
