Aziz Anselmus, Tanrı'yı "kendisinden daha büyüğü düşünülemeyen varlık" olarak tanımlar. Eğer bu varlık sadece zihinde var olsaydı, o zaman kendisinden daha büyüğü düşünülebilirdi (çünkü hem zihinde hem de gerçeklikte var olan bir varlık, sadece zihinde var olandan daha büyük olurdu). Bu çelişkiyi ortadan kaldırmak için, kendisinden daha büyüğü düşünülemeyen varlığın hem zihinde hem de gerçeklikte var olması gerektiğini, dolayısıyla Tanrı'nın var olması gerektiğini savunur.
Bu argüman, Tanrı'nın varlığına ilişkin hangi kanıt türüne örnektir?
A) Kozmolojik kanıt
B) Teleolojik kanıt
C) Ontolojik kanıt
D) Ahlaki kanıt
E) Empirik kanıt
Sevgili öğrenciler, bu soru Aziz Anselmus'un Tanrı'nın varlığına dair meşhur argümanını ele alıyor ve bizden bu argümanın hangi kanıt türüne girdiğini bulmamızı istiyor. Şimdi bu argümanı adım adım inceleyelim:
- Aziz Anselmus'un Argümanının Özü: Anselmus, Tanrı'yı "kendisinden daha büyüğü düşünülemeyen varlık" olarak tanımlar. Bu tanım, argümanın temelini oluşturur.
- Mantıksal Çıkarım: Anselmus, eğer böyle bir varlık sadece zihnimizde var olsaydı, o zaman hem zihinde hem de gerçeklikte var olan bir varlığın, sadece zihinde var olandan daha büyük olacağını söyler.
- Çelişki ve Sonuç: Bu durum, Tanrı'nın tanımıyla çelişir (çünkü Tanrı'dan daha büyüğü düşünülemezdi). Bu çelişkiyi ortadan kaldırmak için, "kendisinden daha büyüğü düşünülemeyen varlığın" hem zihinde hem de gerçeklikte var olması gerektiğini, dolayısıyla Tanrı'nın var olması gerektiğini savunur.
- Argümanın Karakteristiği: Dikkat ederseniz, bu argüman Tanrı'nın varlığını kanıtlamak için dış dünyadaki gözlemlere, evrenin başlangıcına veya tasarımına başvurmaz. Tamamen Tanrı'nın tanımından, yani bir kavramdan yola çıkarak mantıksal bir çıkarım yapar.
- Ontolojik Kanıt Nedir?: Felsefede, Tanrı'nın varlığını yalnızca Tanrı kavramının veya tanımının analizi yoluyla, yani deneyime başvurmadan (a priori) kanıtlamaya çalışan argümanlara ontolojik kanıt denir. "Ontoloji" varlık bilimi anlamına gelir ve bu kanıtlar Tanrı'nın varoluşunu O'nun doğasından veya tanımından türetir. Anselmus'un argümanı, ontolojik kanıtın en bilinen ve klasik örneğidir.
- Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğu:
- A) Kozmolojik kanıt: Evrenin varlığından yola çıkarak bir ilk neden veya yaratıcıya ulaşmaya çalışır (örneğin, her şeyin bir nedeni vardır, evrenin de bir nedeni olmalı).
- B) Teleolojik kanıt: Evrendeki düzen, amaçlılık ve tasarımdan yola çıkarak akıllı bir tasarımcıya (Tanrı'ya) ulaşmaya çalışır (örneğin, bir saat varsa bir saatçi de vardır).
- D) Ahlaki kanıt: İnsanlardaki ahlaki değerlerin, vicdanın veya evrensel ahlak yasasının varlığından yola çıkarak bir ahlak koyucuya veya Tanrı'ya ulaşmaya çalışır.
- E) Empirik kanıt: Deneyime, gözleme ve duyusal verilere dayanan kanıtlardır. Anselmus'un argümanı ise deneyimden bağımsızdır.
Anselmus'un argümanı, Tanrı'nın varlığını sadece O'nun tanımından yola çıkarak, mantıksal bir zorunlulukla kanıtlamaya çalıştığı için ontolojik bir kanıttır.
Cevap C seçeneğidir.
