2026 TYT Kimya: Küresel Simetri Nedir? İstisnaları Nelerdir? Test 1

Temel haldeki bir X atomunun son orbitali $3p^3$ ile bitmektedir. Bu atomla ilgili; I. Küresel simetriktir. II. Atom numarası 15'tir. III. $l=0$ kuantum sayısına sahip 6 elektronu vardır. yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I ve III
E) I, II ve III

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım çözerek temel kimya prensiplerini pekiştirelim.

• Adım 1: Atomun Elektron Dizilimini Belirleyelim.

  Soruda verilen bilgiye göre, temel haldeki X atomunun son orbitali $3p^3$ ile bitmektedir. Bu bilgiye dayanarak, X atomunun elektron dizilimini yazabiliriz:

  $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^3$

  Bu dizilim, atomun çekirdeğe en yakın orbitalden başlayarak elektronların enerji seviyelerine ve alt kabuklarına nasıl yerleştiğini gösterir.

• Adım 2: I. Yargıyı Değerlendirelim: "Küresel simetriktir."

  Bir atomun küresel simetrik olabilmesi için, en dıştaki alt kabuğunun (orbital grubunun) ya tam dolu ya da yarı dolu olması gerekir.

  • X atomunun en dıştaki alt kabuğu $3p$ alt kabuğudur.
  • Bir $p$ alt kabuğu maksimum 6 elektron alabilir ($p^6$).
  • Yarı dolu bir $p$ alt kabuğu ise 3 elektron içerir ($p^3$).
  • X atomunun son orbitali $3p^3$ olduğuna göre, $p$ alt kabuğu yarı doludur.

  Bu durumda, X atomu küresel simetriktir. Dolayısıyla, I. yargı doğrudur.

• Adım 3: II. Yargıyı Değerlendirelim: "Atom numarası 15'tir."

  Nötr bir atomda, atom numarası (Z) toplam elektron sayısına eşittir. Elektron dizilimindeki elektron sayılarını toplayarak atom numarasını bulabiliriz:

  $2 (1s) + 2 (2s) + 6 (2p) + 2 (3s) + 3 (3p) = 15$

  Buna göre, X atomunun atom numarası 15'tir. Dolayısıyla, II. yargı doğrudur.

• Adım 4: III. Yargıyı Değerlendirelim: "$l=0$ kuantum sayısına sahip 6 elektronu vardır."

  Azimutal (ikincil) kuantum sayısı $l$, orbitalin şeklini ve türünü belirtir.

  • $l=0$ değeri $s$ orbitallerini temsil eder.
  • $l=1$ değeri $p$ orbitallerini temsil eder.
  • $l=2$ değeri $d$ orbitallerini temsil eder.
  • $l=3$ değeri $f$ orbitallerini temsil eder.

  X atomunun elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^3$ idi. Bu dizilimdeki $s$ orbitallerindeki elektronları sayalım:

  • $1s^2$: 2 elektron ($l=0$)
  • $2s^2$: 2 elektron ($l=0$)
  • $3s^2$: 2 elektron ($l=0$)

  Toplamda $2 + 2 + 2 = 6$ elektron $l=0$ kuantum sayısına sahiptir. Dolayısıyla, III. yargı doğrudur.

• Adım 5: Sonucu Belirleyelim.

  Yaptığımız değerlendirmeler sonucunda I, II ve III numaralı yargıların hepsi doğru bulunmuştur.

Cevap E seçeneğidir.