TYT Fen deneme çöz Test 1

Mendel genetiğine göre, heterozigot sarı tohumlu ($Ss$) iki bezelyenin çaprazlanması sonucu oluşacak döllerin fenotip ayrışım oranı aşağıdakilerden hangisidir? (Sarı renk baskındır)

A) 1:1
B) 2:1
C) 3:1
D) 9:3:3:1
E) 1:2:1

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruyu çözmek için Mendel genetiğinin temel prensiplerini adım adım uygulayalım. Soruda bize heterozigot sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması ve oluşacak döllerin fenotip ayrışım oranı soruluyor. Sarı renk baskın ($S$) ve yeşil renk çekinik ($s$) olarak belirtilmiş.

• 1. Ebeveynlerin Genotiplerini Belirleyelim:

  Soruda ebeveynlerin heterozigot sarı tohumlu olduğu belirtilmiş. Bu durumda her iki ebeveynin genotipi de $Ss$ olacaktır. ($S$ sarı rengi, $s$ yeşil rengi temsil eder ve $S$ baskın olduğu için $Ss$ genotipine sahip bezelye sarı fenotiplidir.)

• 2. Ebeveynlerin Oluşturabileceği Gametleri Bulalım:

  Her bir $Ss$ genotipli ebeveyn, mayoz bölünme ile iki farklı türde gamet oluşturabilir:

  • Birinci ebeveyn: $S$ gameti ve $s$ gameti
  • İkinci ebeveyn: $S$ gameti ve $s$ gameti
• 3. Çaprazlamayı Gerçekleştirelim (Punnett Karesi Mantığı):

  Şimdi bu gametlerin birleşmesiyle oluşabilecek yavruların genotiplerini ve fenotiplerini bulalım. Her bir ebeveynin gametlerini birbiriyle eşleştirerek olası tüm kombinasyonları görebiliriz:

  • Birinci ebeveynin $S$ gameti ile ikinci ebeveynin $S$ gameti birleşirse: $SS$ genotipi oluşur.
  • Birinci ebeveynin $S$ gameti ile ikinci ebeveynin $s$ gameti birleşirse: $Ss$ genotipi oluşur.
  • Birinci ebeveynin $s$ gameti ile ikinci ebeveynin $S$ gameti birleşirse: $Ss$ genotipi oluşur.
  • Birinci ebeveynin $s$ gameti ile ikinci ebeveynin $s$ gameti birleşirse: $ss$ genotipi oluşur.
• 4. Oluşan Döllerin Genotip Oranlarını Belirleyelim:

  Yukarıdaki çaprazlama sonucunda oluşan genotiplerin oranları şöyledir:

  • $1 SS$
  • $2 Ss$ (çünkü $Ss$ ve $sS$ aynı genotipi ifade eder)
  • $1 ss$

  Yani genotip ayrışım oranı $1:2:1$ şeklindedir.

• 5. Oluşan Döllerin Fenotip Oranlarını Belirleyelim:

  Şimdi bu genotiplerin hangi fenotiplere karşılık geldiğini bulalım:

  • $SS$ genotipli bezelye: Sarı tohumlu (çünkü $S$ baskın)
  • $Ss$ genotipli bezelye: Sarı tohumlu (çünkü $S$ baskın)
  • $ss$ genotipli bezelye: Yeşil tohumlu (çünkü sadece çekinik $s$ geni var)

  Bu durumda, fenotipleri gruplandırırsak:

  • Sarı tohumlu ( $SS$ ve $Ss$ genotipliler): $1 + 2 = 3$ birim
  • Yeşil tohumlu ($ss$ genotipliler): $1$ birim

  Buna göre, fenotip ayrışım oranı 3 Sarı : 1 Yeşil şeklinde olacaktır.

Bu oran, seçeneklerde 3:1 olarak verilmiştir.

Cevap C seçeneğidir.