Evsel atık suların arıtılmadan nehirlere boşaltılması sonucu aşağıdakilerden hangisi gözlenmez?
A) Sudaki çözünmüş oksijen miktarının artması
B) Su bitkilerinin aşırı büyümesi
C) Balık ölümlerinin yaşanması
D) Suyun bulanıklaşması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, evsel atık suların arıtılmadan nehirlere boşaltılmasının çevre üzerindeki etkilerini ve bu etkilerden hangisinin gözlenmeyeceğini anlamamız isteniyor. Hadi bu önemli konuyu adım adım inceleyelim:
- Evsel atık sular ne içerir? Evsel atık sular, organik maddeler (yemek artıkları, dışkı), deterjanlar, temizlik ürünleri ve çeşitli kimyasallar gibi birçok kirletici madde içerir. Bu maddelerin çoğu, özellikle azot ve fosfor gibi besin maddeleri açısından zengindir.
- Atık suların nehre boşaltılması ne anlama gelir? Arıtılmadan nehre boşaltılan bu sular, nehrin doğal dengesini bozar ve bir dizi olumsuz etkiye yol açar.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Sudaki çözünmüş oksijen miktarının artması: Bu seçeneğin doğru olup olmadığını düşünelim. Evsel atık sulardaki organik maddeler, suda yaşayan bakteriler tarafından parçalanır. Bu parçalanma (ayrışma) süreci için bakteriler, sudaki çözünmüş oksijeni kullanır. Yani, organik madde miktarı arttıkça, bakterilerin oksijen tüketimi de artar ve sudaki çözünmüş oksijen miktarı azalır. Dolayısıyla, oksijen miktarının artması değil, azalması beklenir. Bu yüzden bu ifade gözlenmez.
- B) Su bitkilerinin aşırı büyümesi: Evsel atık sular, özellikle deterjanlardan ve insan atıklarından gelen azot ve fosfor gibi besin maddeleri açısından zengindir. Bu besin maddeleri, nehirdeki algler ve su bitkileri için gübre görevi görür. Bu durum, "ötrofikasyon" adı verilen bir sürece yol açarak su bitkilerinin ve alglerin kontrolsüz bir şekilde aşırı büyümesine neden olur (alg patlaması). Bu durum gözlenir.
- C) Balık ölümlerinin yaşanması: Alglerin ve su bitkilerinin aşırı büyümesi (B seçeneği), su yüzeyini kaplayarak güneş ışığının suya girmesini engeller. Bu da suyun derinliklerindeki bitkilerin ölmesine neden olur. Ayrıca, ölen algler ve diğer organik maddeler, bakteriler tarafından ayrıştırılırken sudaki çözünmüş oksijeni tüketirler (A seçeneğinin tam tersi). Sudaki oksijen seviyesi kritik seviyenin altına düştüğünde, balıklar ve diğer su canlıları nefes alamaz ve ölürler. Bu durum gözlenir.
- D) Suyun bulanıklaşması: Atık sular, içinde çözünmemiş katı maddeler, organik parçacıklar ve mikroorganizmalar barındırır. Ayrıca, aşırı büyüyen algler de suyun rengini değiştirerek bulanıklaşmasına neden olur. Bu durum gözlenir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, evsel atık suların arıtılmadan nehirlere boşaltılması sonucunda sudaki çözünmüş oksijen miktarı azalır, artmaz. Bu nedenle, "sudaki çözünmüş oksijen miktarının artması" gözlenmez.
Cevap A seçeneğidir.
