3. Aşağıdaki cümlelerde yer alan fiillerden hangisinin kipi diğerlerinden farklıdır?
A) Her sabah kahvaltı yaparım.
B) Yarın sınav olacağız.
C) Dün gece yağmur yağdı.
D) Akşamları kitap okuyalım.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, cümlelerdeki fiillerin kiplerini (zaman veya tasarlama anlamı katan eklerini) inceleyerek hangisinin diğerlerinden farklı olduğunu bulacağız. Fiil kipleri, fiillerin hangi zaman diliminde gerçekleştiğini (haber kipleri) veya bir dilek, şart, emir, gereklilik bildirdiğini (dilek/şart kipleri) gösterir.
- Öncelikle, fiil kiplerini iki ana başlıkta incelediğimizi hatırlayalım:
- Haber Kipleri (Bildirme Kipleri): Fiilin ne zaman yapıldığını bildirirler (şimdiki zaman, gelecek zaman, geniş zaman, görülen geçmiş zaman, duyulan geçmiş zaman).
- Dilek/Şart Kipleri (Tasarlama Kipleri): Fiilin bir dilek, şart, emir veya gereklilik anlamı taşıdığını bildirirler (istek kipi, şart kipi, gereklilik kipi, emir kipi).
- Şimdi seçeneklerdeki fiilleri ve kiplerini tek tek inceleyelim:
- A) Her sabah kahvaltı yaparım.
- Bu cümlede fiil "yaparım"dır.
- Fiile gelen "-ar" eki, fiilin her zaman yapıldığını belirten geniş zaman kipidir.
- Geniş zaman, haber kipleri grubuna girer.
- B) Yarın sınav olacağız.
- Bu cümlede fiil "olacağız"dır.
- Fiile gelen "-acak" eki, fiilin gelecekte gerçekleşeceğini belirten gelecek zaman kipidir.
- Gelecek zaman, haber kipleri grubuna girer.
- C) Dün gece yağmur yağdı.
- Bu cümlede fiil "yağdı"dır.
- Fiile gelen "-dı" eki, fiilin geçmişte gerçekleştiğini ve bu olaya şahit olunduğunu belirten görülen geçmiş zaman kipidir.
- Görülen geçmiş zaman, haber kipleri grubuna girer.
- D) Akşamları kitap okuyalım.
- Bu cümlede fiil "okuyalım"dır.
- Fiile gelen "-a" eki (okuy-a-lım), bir şeyi yapma isteğini veya teklifini belirten istek kipidir.
- İstek kipi, dilek/şart kipleri grubuna girer.
- Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerindeki fiiller (yaparım, olacağız, yağdı) haber kipleri ile çekimlenmiştir. Ancak D seçeneğindeki fiil (okuyalım) istek kipi ile çekimlenmiş olup, bu da bir dilek/şart kipidir. Bu nedenle D seçeneğindeki fiilin kipi diğerlerinden farklıdır.
Cevap D seçeneğidir.
