6. sınıf Çekim eki nedir ve çeşitleri nelerdir? Test 1

10. "Kardeşimin defteri sıranın üzerinde duruyordu." cümlesindeki çekim ekleri hangi seçenekte doğru gruplandırılmıştır?

A) İyelik eki - İlgi eki - Bulunma hali eki
B) Çoğul eki - Durum eki - Zaman eki
C) Kişi eki - İlgi eki - Yönelme hali eki
D) İyelik eki - Ayrılma hali eki - Kişi eki

Bu soruda, verilen cümlede yer alan çekim eklerini doğru bir şekilde gruplandırmamız isteniyor. Çekim ekleri, kelimelerin anlamını değiştirmeyen, ancak cümledeki görevlerini, zamanını, aitliğini veya durumunu belirten eklerdir. Şimdi cümleyi kelime kelime inceleyelim ve çekim eklerini bulalım:

• "Kardeşimin" kelimesinde:

  "Kardeş" kelimesine gelen "-im" eki, "benim kardeşim" anlamını katarak bir iyelik ekidir (aitlik eki).

  "Kardeşimin defteri" tamlamasında "kardeşimin" kelimesine gelen "-in" eki, tamlayan eki olup aynı zamanda bir ilgi ekidir.

• "defteri" kelimesinde:

  "Kardeşimin defteri" tamlamasında "defter" kelimesine gelen "-i" eki, 3. tekil kişi iyelik ekidir (onun defteri). Bu da bir iyelik ekidir.

• "sıranın" kelimesinde:

  "Sıranın üzeri" tamlamasında "sıra" kelimesine gelen "-nın" eki, tamlayan eki olup aynı zamanda bir ilgi ekidir.

• "üzerinde" kelimesinde:

  "Üzer" kelimesine gelen "-i" eki, "sıranın üzeri" tamlamasında 3. tekil kişi iyelik ekidir. Bu da bir iyelik ekidir.

  "Üzeri" kelimesine gelen "-nde" eki, ismin nerede bulunduğunu bildiren bulunma hali ekidir.

• "duruyordu" kelimesinde:

  "Durmak" fiiline gelen "-uyor" eki şimdiki zaman ekidir.

  "Duruyordu" kelimesine gelen "-du" eki ise ek fiilin hikaye birleşik zaman ekidir. Bu ikisi de zaman ekidir.

Şimdi bulduğumuz çekim eki türlerini seçeneklerle karşılaştıralım:

• Cümlede İyelik eki ("kardeşim", "defteri", "üzeri") bulunmaktadır.
• Cümlede İlgi eki ("kardeşimin", "sıranın") bulunmaktadır.
• Cümlede Bulunma hali eki ("üzerinde") bulunmaktadır.
• Cümlede Zaman eki ("duruyor", "duruyordu") bulunmaktadır.

Seçenekleri değerlendirelim:

• A) İyelik eki - İlgi eki - Bulunma hali eki: Cümlemizde bu üç ek türü de mevcuttur.
• B) Çoğul eki - Durum eki - Zaman eki: Cümlede çoğul eki (-ler/-lar) bulunmamaktadır.
• C) Kişi eki - İlgi eki - Yönelme hali eki: Cümlede kişi eki (fiildeki şahıs eki) ve yönelme hali eki (-e/-a) bulunmamaktadır.
• D) İyelik eki - Ayrılma hali eki - Kişi eki: Cümlede ayrılma hali eki (-den/-dan) ve kişi eki bulunmamaktadır.

Bu durumda, cümlede bulunan çekim eklerini en doğru şekilde gruplandıran seçenek A seçeneğidir.

Cevap A seçeneğidir.