9. Sınıf Nokta Grafiğinin Yorumlanması Örnekler Test 1

Bir mağazada satılan ürünlerin fiyatları ile satış miktarları arasındaki ilişkiyi gösteren nokta grafiğinde, noktaların genel olarak sola ve yukarı doğru dağıldığı gözlemlenmiştir. Bu grafiğe dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

A) Ürün fiyatları arttıkça satış miktarları artmaktadır
B) Ürün fiyatları ile satış miktarları arasında negatif bir ilişki vardır
C) Fiyat değişimleri satış miktarlarını etkilememektedir
D) Satış miktarları ürün fiyatlarını belirlemektedir

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, bir mağazadaki ürünlerin fiyatları ile satış miktarları arasındaki ilişkiyi gösteren bir nokta grafiği (scatter plot) inceleniyor. Grafikteki noktaların dağılım şekline bakarak bu ilişki hakkında doğru çıkarımı yapmamız isteniyor. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim:

• 1. Nokta Grafiğini Anlama:

  Nokta grafiği, iki farklı değişken arasındaki ilişkiyi görselleştirmek için kullanılır. Bu soruda değişkenlerimiz "ürün fiyatları" ve "satış miktarları". Genellikle, bağımsız değişken (burada fiyatlar) yatay eksende (x ekseni), bağımlı değişken (burada satış miktarları) ise dikey eksende (y ekseni) gösterilir.

• 2. "Sola ve Yukarı Doğru Dağılımı" Yorumlama:

  Soruda verilen bilgi çok önemli: "noktaların genel olarak sola ve yukarı doğru dağıldığı gözlemlenmiştir."

  • "Sola doğru" hareket etmek, yatay eksende (fiyatlar) değerlerin azaldığı anlamına gelir.
  • "Yukarı doğru" hareket etmek, dikey eksende (satış miktarları) değerlerin arttığı anlamına gelir.

  Yani, bu dağılım bize şunu anlatıyor: Ürün fiyatları azaldıkça (sola doğru), satış miktarları artmaktadır (yukarı doğru). Bunun tam tersi de geçerlidir: Ürün fiyatları arttıkça (sağa doğru), satış miktarları azalmaktadır (aşağı doğru).

• 3. İlişki Türünü Belirleme:

  Bir değişken artarken diğer değişken azalıyorsa (veya bir değişken azalırken diğeri artıyorsa), bu tür bir ilişkiye negatif ilişki veya ters orantılı ilişki denir. Ekonomi ve pazarlamada bu durum, genellikle "talep kanunu" olarak bilinir: fiyatlar yükseldikçe talep (satış miktarı) düşer, fiyatlar düştükçe talep yükselir.

• 4. Seçenekleri Değerlendirme:
  • A) Ürün fiyatları arttıkça satış miktarları artmaktadır: Bu, pozitif bir ilişkiyi ifade eder (sağa ve yukarı doğru dağılım). Verilen bilgiyle çelişiyor.
  • B) Ürün fiyatları ile satış miktarları arasında negatif bir ilişki vardır: Bu, bizim "sola ve yukarı doğru" dağılım yorumumuzla tamamen uyumludur. Fiyatlar azaldıkça satışlar artar veya fiyatlar arttıkça satışlar azalır.
  • C) Fiyat değişimleri satış miktarlarını etkilememektedir: Bu, noktaların grafikte rastgele, belirli bir yön olmadan dağılması anlamına gelir (ilişki yok). Verilen bilgiyle çelişiyor.
  • D) Satış miktarları ürün fiyatlarını belirlemektedir: Grafikteki dağılım bir ilişki türünü gösterir, ancak doğrudan neden-sonuç ilişkisinin yönünü (kimin kimi belirlediğini) kesin olarak belirtmez. Genellikle fiyatın satış miktarını etkilediği varsayılır. Ancak, en önemlisi, grafiğin gösterdiği ilişkinin türü B seçeneğinde doğru ifade edilmiştir.

Yukarıdaki adımları takip ettiğimizde, grafikteki "sola ve yukarı doğru" dağılımın, ürün fiyatları ile satış miktarları arasında negatif bir ilişki olduğunu açıkça gösterdiğini anlarız.

Cevap B seçeneğidir.