Çevreye zararlı (ekotoksik) madde işareti Test 1

Bir göl ekosistemine karışan ekotoksik maddenin besin zincirinde birikmesi sonucu en fazla zararı hangi canlı grubu görür?

A) Üreticiler (fitoplankton)
B) Birincil tüketiciler (zooplankton)
C) İkincil tüketiciler (küçük balıklar)
D) Besin zincirinin en üstündeki yırtıcılar

Sevgili öğrenciler, bu soru, ekosistemlerdeki besin zincirleri ve zehirli maddelerin bu zincirler üzerindeki etkileri hakkında önemli bir konuyu ele alıyor: biyolojik birikim (biyomagnifikasyon).

• Besin Zinciri Nedir? Bir ekosistemde canlıların birbirini yiyerek enerji aktarımını sağladığı sıralı ilişkiye besin zinciri denir. Bu zincirde üreticiler (bitkiler, fitoplanktonlar) en altta yer alır, onları otçullar (birincil tüketiciler), sonra etçiller (ikincil, üçüncül tüketiciler) takip eder.
• Ekotoksik Madde Nedir? Ekotoksik maddeler, çevreye karıştığında canlılar için zehirli etki gösteren, genellikle doğada kolayca parçalanamayan ve uzun süre kalabilen kimyasallardır. DDT, cıva, PCB'ler gibi maddeler buna örnektir.
• Biyolojik Birikim (Biyomagnifikasyon) İlkesi: İşte sorumuzun kilit noktası burası! Ekotoksik maddeler, besin zincirinde yukarı doğru çıkıldıkça canlıların dokularında birikerek konsantrasyonlarını artırır. Bu duruma biyolojik birikim denir.
• Biyolojik Birikim Nasıl Gerçekleşir?

  Göldeki üreticiler (fitoplanktonlar), suyu ve içindeki ekotoksik maddeyi az miktarda emerler. Birincil tüketiciler (zooplanktonlar), çok sayıda fitoplankton yiyerek, her bir fitoplanktondaki az miktardaki zehri kendi vücutlarında biriktirirler. Böylece zooplanktondaki zehir konsantrasyonu fitoplanktondan daha yüksek olur. İkincil tüketiciler (küçük balıklar), çok sayıda zooplankton yiyerek, zooplanktonlardaki zehri kendi vücutlarında daha da yüksek konsantrasyonlarda biriktirirler. Son olarak, besin zincirinin en üstündeki yırtıcılar (büyük balıklar, balık yiyen kuşlar, insanlar vb.), çok sayıda küçük balık veya diğer alt seviye tüketicileri yiyerek, zehirli maddeyi kendi vücutlarında en yüksek konsantrasyonda biriktirirler.

• Sonuç: Zehirli madde, besin zincirinin her basamağında bir önceki basamaktan daha fazla yoğunlaşır. Bu nedenle, besin zincirinin en üstünde yer alan canlılar, en yüksek zehir konsantrasyonuna maruz kalır ve dolayısıyla bu maddeden en fazla zararı görürler.

Bu açıklamalara göre, ekotoksik maddenin besin zincirinde birikmesi sonucu en fazla zararı besin zincirinin en üstündeki yırtıcılar görür.

Cevap D seçeneğidir.