2. sınıf Türkçe kesme işareti (') nerelerde kullanılır? Test 1

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?

A) Yarın TBMM'nin açılış yıldönümü kutlanacak.
B) Bu konuda AVM'lerin çalışma saatleri değişti.
C) Yarışmada 1'inci olan öğrenciyi tebrik ettik.
D) TDK'nın yeni kuralları henüz yayınlanmadı.

Sevgili öğrenciler, bu soruda kesme işaretinin doğru kullanımını bulmamız isteniyor. Kesme işareti, özel isimlere, kısaltmalara ve sayılara gelen ekleri ayırmada önemli bir rol oynar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Yarın TBMM'nin açılış yıldönümü kutlanacak.

  Bu seçenekte kesme işareti doğru kullanılmıştır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara (TBMM gibi) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır. "TBMM" kısaltması "te-be-me-me" şeklinde okunduğu için, son harfin okunuşuna göre "-nin" eki gelmesi doğrudur ve kesme işaretiyle ayrılmıştır.

• B) Bu konuda AVM'lerin çalışma saatleri değişti.

  Bu seçenekte kesme işareti kullanımı yanlıştır. Kısaltmalara çoğul eki (-ler, -lar) getirilmesi genellikle doğru kabul edilmez. Kısaltmalar genellikle tekil olarak kullanılır veya çoğul anlamı cümlenin genelinden çıkarılır. "AVM'lerin" yerine "alışveriş merkezlerinin" gibi bir ifade tercih edilmelidir. Bu nedenle, kısaltmaya doğrudan çoğul eki getirilip kesme işaretiyle ayırmak doğru bir kullanım değildir.

• C) Yarışmada 1'inci olan öğrenciyi tebrik ettik.

  Bu seçenekte kesme işareti kullanımı doğru kabul edilmemektedir. Sıra sayılarını belirtirken rakamdan sonra nokta kullanmak (örneğin, "1.") veya sayıyı yazıyla yazmak ("birinci") Türk Dil Kurumu tarafından daha yaygın ve standart kabul edilen yöntemlerdir. Rakamdan sonra kesme işareti kullanarak derece gösteren ek yazmak (1'inci) da bir kullanım şekli olsa da, bu tür durumlarda noktalı kullanım veya yazıyla ifade daha net ve tercih edilen bir yöntemdir. Bu soruda kesme işaretinin en doğru ve kesin kurala uygun kullanımını aradığımız için, bu seçenekteki kullanım diğer seçeneklerle karşılaştırıldığında doğru kabul edilmemektedir.

• D) TDK'nın yeni kuralları henüz yayınlanmadı.

  Bu seçenekte kesme işareti kullanımı yanlıştır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. "TDK" kısaltması "te-de-ke" şeklinde okunur ve son harfi "ke" olduğu için, buna gelen ekin "-nin" olması gerekir ("TDK'nin"). "-nın" eki, kısaltmanın son harfinin okunuşuna uygun değildir.

Bu incelemeler sonucunda, kesme işaretinin doğru kullanıldığı tek seçeneğin A olduğu görülmektedir.

Cevap A seçeneğidir.