🎓 6. sınıf Belirtme sıfatı nedir ve çeşitleri nelerdir? Test 1 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu "Belirtme Sıfatı" konusunu ve çeşitlerini kolayca anlamanız için hazırlandı. Testteki soruları çözerken bu bilgileri hatırlamak işinizi çok kolaylaştıracak!
📌 Sıfat (Ön Ad) Nedir?
Sıfatlar, isimlerden önce gelerek onları niteleyen veya belirten sözcüklerdir. İsimleri daha iyi tanımamızı, özelliklerini anlamamızı sağlarlar. İki ana sıfat türü vardır: Niteleme Sıfatları ve Belirtme Sıfatları.
- Niteleme Sıfatları: Varlıkların rengini, durumunu, biçimini anlatır. İsme "Nasıl?" sorusunu sorarak buluruz.
Örnek: kırmızı araba (Nasıl araba? Kırmızı araba), güzel çiçek (Nasıl çiçek? Güzel çiçek).
💡 İpucu: Bu testte asıl konumuz Niteleme Sıfatları değil, Belirtme Sıfatları. Ama sıfatın ne olduğunu bilmek önemli!
📌 Belirtme Sıfatı Nedir?
Belirtme sıfatları, isimleri renk, durum, biçim gibi özellikleriyle değil, onları sayı, işaret, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlardır. Yani isimlerin yerini, sayısını, miktarını, ne olduğunu veya kim olduğunu işaret ederler.
- Her zaman bir isimden önce gelirler.
- İsimle birlikte bir grup oluştururlar.
- İsmin bir özelliğini değil, onu genel olarak belirten bir anlam katarlar.
⚠️ Dikkat: Belirtme sıfatları çekim eki (hal eki, iyelik eki vb.) almazlar. Eğer alırlarsa sıfat olmaktan çıkıp zamir olurlar!
📌 Belirtme Sıfatlarının Çeşitleri
Belirtme sıfatları kendi içinde dört ana gruba ayrılır. Şimdi bu grupları tek tek inceleyelim:
1. İşaret Sıfatları (Gösterme Sıfatları)
Varlıkları işaret ederek belirten sıfatlardır. İsme "Hangi?" sorusunu sorduğumuzda cevap verirler.
- Başlıca işaret sıfatları: bu, şu, o, öteki, beriki, böyle, şöyle, öyle.
- Örnekler:
- Bu kitap çok ilginç. (Hangi kitap? Bu kitap)
- Şu çocuk çok hızlı koşuyor. (Hangi çocuk? Şu çocuk)
- O evde kim oturuyor? (Hangi ev? O ev)
- Öteki kalem benim. (Hangi kalem? Öteki kalem)
- Böyle havalarda dışarı çıkmayı severim. (Nasıl havalar? Böyle havalar - burada "işaret" anlamı taşıyor)
⚠️ Dikkat: "O" sözcüğü hem işaret sıfatı hem de işaret zamiri olabilir. Eğer bir ismi işaret ediyorsa (O ev), sıfattır. Eğer ismin yerini tutuyorsa (O geldi), zamirdir.
2. Sayı Sıfatları
Varlıkları sayı yoluyla belirten sıfatlardır. Kendi içinde dörde ayrılır:
- a. Asıl Sayı Sıfatları: Varlıkların tam sayısını bildirir. İsme "Kaç?" sorusunu sorarak buluruz.
Örnek: Üç elma, on öğrenci, beş parmak.
- b. Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların sırasını bildirir. İsme "Kaçıncı?" sorusunu sorarak buluruz.
Örnek: Birinci kat, ikinci sıra, üçüncü deneme.
- c. Üleştirme Sayı Sıfatları: Varlıkların eşit bir şekilde paylaştırıldığını bildirir. İsme "Kaçar?" sorusunu sorarak buluruz.
Örnek: İkişer kalem, üçer ekmek, beşer soru.
- d. Kesir Sayı Sıfatları: Varlıkların bir bütünün kaçta kaçı olduğunu bildirir. İsme "Kaçta kaç?" sorusunu sorarak buluruz.
Örnek: Yarım ekmek, çeyrek pasta, üçte bir hisse.
3. Belgisiz Sıfatlar
Varlıkları tam olarak değil, belirsiz bir şekilde belirten sıfatlardır. İsme "Kaç?", "Hangi?" gibi sorular sorduğumuzda kesin bir cevap vermezler.
- Başlıca belgisiz sıfatlar: bazı, birçok, birkaç, çoğu, her, tüm, bütün, kimi, birtakım, herhangi bir, falan, filan.
- Örnekler:
- Bazı insanlar erken kalkmayı sever. (Hangi insanlar? Tam belli değil)
- Birkaç öğrenci derse geç kaldı. (Kaç öğrenci? Tam belli değil)
- Her gün spor yapar. (Hangi gün? Bütün günler, belirsiz bir genelleme)
- Kimi zamanlar yalnız kalmak isterim. (Hangi zamanlar? Belirsiz)
- Birçok sorunla karşılaştık. (Kaç sorun? Tam belli değil)
💡 İpucu: "Bir" kelimesi hem sayı sıfatı (bir ekmek al) hem de belgisiz sıfat (bir gün seni ararım - herhangi bir gün) olabilir. Anlamına dikkat edin!
4. Soru Sıfatları
Varlıkları soru yoluyla belirten sıfatlardır. İsme sorulan soru kelimesi, bir sıfatın cevabını almayı amaçlar.
- Başlıca soru sıfatları: hangi, kaç, kaçıncı, kaçar, ne kadar, ne.
- Örnekler:
- Hangi kitabı okuyorsun? (Cevap: Bu kitabı - işaret sıfatı)
- Kaç kişi geldi? (Cevap: Üç kişi - sayı sıfatı)
- Kaçıncı katta oturuyorsun? (Cevap: Beşinci katta - sıra sayı sıfatı)
- Ne renk elbise aldın? (Cevap: Kırmızı renk - niteleme sıfatı)
- Ne kadar yolumuz kaldı? (Cevap: Çok yol - belgisiz sıfat)
📝 Unutmayın: Soru sıfatları da her zaman bir isimden önce gelir ve o ismi sorar. Eğer tek başına kullanılıyorsa soru zamiri olabilir.
Bu ders notu, Belirtme Sıfatları konusunu temel hatlarıyla anlamanıza yardımcı olacaktır. Şimdi öğrendiklerinizi testte uygulama zamanı! Başarılar dilerim!
