Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin yapısına göre hangi cümle türüne girdiğini bulmamız isteniyor. Cümlemiz: "Kitabı okudu fakat beğenmedi."
Şimdi bu cümleyi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle cümlenin yüklemlerini bulalım. Cümlede iki ayrı yargı bildiren fiil var: "okudu" ve "beğenmedi". Her ikisi de birer yüklemdir.
- İki yüklemi birbirine bağlayan bir kelime var mı? Evet, "fakat" kelimesi bu iki yüklemi (ve dolayısıyla iki ayrı cümleciliği) birbirine bağlayan bir bağlaçtır.
Şimdi cümle türlerini kısaca hatırlayalım:
- Basit Cümle: Tek yüklemi olan, içinde fiilimsi bulunmayan cümlelerdir. Tek bir yargı bildirir.
- Sıralı Cümle: Birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlandığı cümlelerdir.
- Bağlı Cümle: Birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin bağlaçlar (ve, veya, ama, fakat, ancak, lakin, çünkü, oysa, halbuki vb.) ile birbirine bağlandığı cümlelerdir.
- Girişik Cümle: Tek yüklemi olan, ancak içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan cümlelerdir. Fiilimsiler yan cümlecik oluşturur.
Cümlemize geri dönelim: "Kitabı okudu fakat beğenmedi."
- Cümlede "okudu" ve "beğenmedi" olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır. Bu durum, cümlenin basit olmadığını gösterir.
- Bu iki yüklem, "fakat" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. Virgül veya noktalı virgül yerine bir bağlaç kullanılmıştır.
- Bu özellikler, cümlenin bağlı cümle tanımına birebir uyduğunu göstermektedir.
Diğer seçenekleri neden elememiz gerektiğini de açıklayalım:
- A) Basit cümle değildir, çünkü iki yüklemi vardır.
- B) Sıralı cümle değildir, çünkü yüklemler virgül veya noktalı virgülle değil, bir bağlaçla bağlanmıştır.
- D) Girişik cümle değildir, çünkü içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunmamaktadır ve iki ayrı yüklemi vardır. Girişik cümlelerde tek yüklem bulunur.
Bu nedenle, "Kitabı okudu fakat beğenmedi." cümlesi bir bağlı cümledir.
Cevap C seçeneğidir.
