Biyoçeşitlilik nedir Test 1

Bir sulak alan ekosisteminde, su kalitesinin azot ve fosfor bileşikleriyle yükselmesi sonucu alg patlaması yaşanmış ve sudaki oksijen miktarı azalarak balık ölümleri gözlemlenmiştir.
Bu olay aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilişkilidir?

A) Asit yağmuru
B) Biyolojik birikim
C) Ötrofikasyon
D) Biyomagnifikasyon

Sevgili öğrenciler, bu soru ekosistemlerdeki önemli bir çevre sorununu anlamamızı istiyor. Adım adım ilerleyerek doğru cevabı bulalım ve diğer kavramları da öğrenelim.

• Soruyu Anlayalım: Soruda, bir sulak alan ekosisteminde azot ve fosfor gibi besin maddelerinin aşırı artmasıyla (sorudaki "su kalitesinin yükselmesi" ifadesi, aslında besin açısından zenginleşmeyi kastediyor), önce alglerin kontrolsüzce çoğaldığı (alg patlaması), ardından bu alglerin ölmesi ve ayrışması sonucu sudaki oksijenin azaldığı ve bunun sonucunda balık ölümlerinin yaşandığı bir olay anlatılıyor. Bu zincirleme reaksiyonun hangi kavramla ilişkili olduğunu bulmalıyız.
• A) Asit yağmuru: Asit yağmuru, fosil yakıtların yanması sonucu atmosfere yayılan kükürt dioksit ve azot oksit gibi gazların su buharıyla birleşerek asidik hale gelmesi ve yağmur, kar, sis gibi şekillerde yeryüzüne düşmesidir. Bu durum göl ve nehirlerin pH değerini düşürerek canlılara zarar verir, ancak sorudaki alg patlaması ve oksijen azalması döngüsünü doğrudan açıklamaz.
• B) Biyolojik birikim: Biyolojik birikim (biyoakümülasyon), bir organizmanın dokularında, çevresinden aldığı toksik maddeleri (örneğin ağır metaller, pestisitler) zamanla biriktirmesidir. Bu durum besin zincirinde yukarı doğru artmaz, sadece tek bir organizmada birikimi ifade eder. Sorudaki olayla doğrudan ilgili değildir.
• C) Ötrofikasyon: Ötrofikasyon, su ekosistemlerinde azot ve fosfor gibi besin maddelerinin aşırı artması sonucu alg ve diğer su bitkilerinin kontrolsüzce çoğalmasıdır (alg patlaması). Bu algler öldüğünde, ayrıştırıcı bakteriler tarafından parçalanırken sudaki oksijeni tüketirler. Oksijen seviyesinin düşmesi (hipoksi veya anoksi) ise balıklar ve diğer su canlıları için ölümcül olur. Soruda anlatılan tüm aşamalar (azot ve fosfor artışı, alg patlaması, oksijen azalması, balık ölümleri) ötrofikasyonun tipik belirtileridir.
• D) Biyomagnifikasyon: Biyomagnifikasyon (biyolojik büyütme), besin zincirinde yukarı doğru çıkıldıkça toksik maddelerin (örneğin DDT, cıva) konsantrasyonunun artmasıdır. Yani, birincil tüketiciden ikincil tüketiciye, oradan da üçüncül tüketiciye geçildikçe bu maddelerin miktarı artar. Bu kavram da sorudaki olay zincirini açıklamaz.
• Sonuç: Soruda anlatılan olaylar zinciri (besin maddesi artışı, alg patlaması, oksijen azalması ve balık ölümleri) doğrudan ötrofikasyon kavramının tanımına uymaktadır.

Cevap C seçeneğidir.