Yüksek sesle müzik çalan bir ortama aniden giren bir kişinin gözlerini kırpıştığı ve başını sese doğru çevirdiği gözlemlenmiştir.
Bu refleksif tepkilerin düzenlenmesinde hangi yapılar doğrudan rol oynar?
A) Hipokampus ve talamus
B) Superior ve inferior kollikulus
C) Beyincik ve omurilik
D) Hipotalamus ve hipofiz
Sevgili öğrenciler, bu soru ani bir uyarıcıya verilen refleksif tepkilerin beynin hangi bölgeleri tarafından düzenlendiğini anlamamızı istiyor. Göz kırpıştırma ve başı sese doğru çevirme gibi tepkiler, çevremizdeki değişikliklere hızlıca adapte olmamızı sağlayan önemli reflekslerdir.
- Gözlemlenen Tepkiler:
- Göz kırpıştırma: Ani ve yüksek bir ses veya beklenmedik bir durum karşısında verilen bir tepkidir. Bu, genellikle bir irkilme refleksinin görsel bileşenidir.
- Başı sese doğru çevirme: Sesin kaynağını belirlemek ve dikkatimizi o yöne odaklamak için yapılan istemsiz bir harekettir. Bu, işitsel bir yönelim refleksidir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Hipokampus ve talamus: Hipokampus, hafıza oluşumu ve mekansal öğrenme ile ilgilidir. Talamus ise duyusal bilgilerin (koku hariç) beyin korteksine iletildiği bir anahtar röle istasyonudur. Bu yapılar, bahsedilen ani refleksif tepkilerin doğrudan düzenlenmesinde birincil rol oynamazlar.
- B) Superior ve inferior kollikulus: Bu yapılar orta beyinde (mezensefalon) yer alır ve birlikte tektum adı verilen bir yapıyı oluştururlar.
- Superior kollikulus (üst tepecik): Özellikle görsel refleksler, göz hareketleri ve başın görsel uyaranlara doğru yönlendirilmesinde rol oynar. Ani bir ışık veya hareket karşısında göz kırpma ve başı çevirme gibi tepkileri düzenler.
- İnferior kollikulus (alt tepecik): İşitsel refleksler ve sesin kaynağına doğru başın ve vücudun yönlendirilmesinde kritik bir rol oynar. Ani ve yüksek bir sese karşı verilen irkilme tepkileri ve başı sese doğru çevirme bu yapılar aracılığıyla gerçekleşir.
Soru metnindeki hem göz kırpıştırma (görsel/irkilme refleksi) hem de başı sese doğru çevirme (işitsel yönelim refleksi) bu iki yapının doğrudan görev alanına girer.
- C) Beyincik ve omurilik: Beyincik, hareketlerin koordinasyonu, denge ve postürün düzenlenmesinden sorumludur. Omurilik ise basit refleksleri (örneğin diz refleksi) ve beyin ile vücut arasındaki bilgi iletimini sağlar. Ancak, bahsedilen karmaşık duyusal yönelim refleksleri genellikle orta beyin seviyesinde düzenlenir.
- D) Hipotalamus ve hipofiz: Hipotalamus, vücut ısısı, açlık, susuzluk, uyku-uyanıklık döngüsü gibi temel fizyolojik işlevleri ve hormonal dengeyi düzenler. Hipofiz ise hipotalamusun kontrolünde hormon salgılayan bir endokrin bezidir. Bu yapılar, ani duyusal reflekslerin doğrudan düzenlenmesinde rol oynamazlar.
- Sonuç: Yüksek sesle müzik çalan bir ortama aniden girildiğinde göz kırpıştırma ve başı sese doğru çevirme gibi refleksif tepkiler, beynin orta beyin bölgesinde yer alan superior ve inferior kollikulus tarafından doğrudan düzenlenir. Bu yapılar, çevresel uyaranlara karşı hızlı ve istemsiz yönelim tepkilerimizi kontrol eder.
Cevap B seçeneğidir.
