Bir bitki fizyoloğu, aşağıdaki tabloda verilen dört farklı bitki grubu üzerinde sitokinin hormonu ile ilgili deneyler yapmıştır. Tabloda bitki gruplarının özellikleri ve uygulanan işlemler verilmiştir.
| Grup | Bitki Özelliği | Uygulanan İşlem |
|---|
| I | Ana gövdesi kesilmiş | Sitokinin uygulanmamış |
| II | Ana gövdesi kesilmiş | Kesik yüzeye sitokinin uygulanmış |
| III | Uç tomurcuğu alınmış | Sitokinin uygulanmamış |
| IV | Uç tomurcuğu alınmış | Yan tomurcuklara sitokinin uygulanmış |
Buna göre, hangi gruptaki bitkilerde yan dal oluşumunun en fazla olması beklenir?
A) I
B) II
C) III
D) IV
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için öncelikle bitki hormonlarından sitokininin ve apikal dominansinin (uç tomurcuk baskınlığı) ne anlama geldiğini ve yan dal oluşumundaki rollerini hatırlayalım:
- Sitokinin: Bitkilerde hücre bölünmesini ve farklılaşmasını teşvik eden bir hormondur. Özellikle yan tomurcukların büyümesini ve dolayısıyla yan dal oluşumunu destekler. Apikal dominansi etkisini azaltarak yan dallanmayı artırır.
- Apikal Dominansi (Uç Tomurcuk Baskınlığı): Bitkinin ana gövdesindeki uç tomurcuğun (apikal tomurcuk) salgıladığı oksin hormonu nedeniyle yan tomurcukların büyümesinin engellenmesi durumudur. Bu durum, bitkinin boyuna uzamasını teşvik ederken, yanlara doğru dallanmayı sınırlar. Uç tomurcuk çıkarıldığında apikal dominansi ortadan kalkar ve yan tomurcuklar büyümeye başlar.
Şimdi her bir gruptaki durumu ve beklenen yan dal oluşumunu inceleyelim:
- Grup I:
- Bitki Özelliği: Ana gövdesi kesilmiş (Uç tomurcuğun alınması gibi apikal dominansiyi azaltır).
- Uygulanan İşlem: Sitokinin uygulanmamış.
- Beklenti: Apikal dominansinin azalması nedeniyle bir miktar yan dal oluşumu beklenebilir, ancak sitokinin desteği olmadığı için bu miktar sınırlı kalır.
- Grup II:
- Bitki Özelliği: Ana gövdesi kesilmiş (Apikal dominansiyi azaltır).
- Uygulanan İşlem: Kesik yüzeye sitokinin uygulanmış.
- Beklenti: Apikal dominansinin azalması ve sitokininin uygulanması nedeniyle Grup I'den daha fazla yan dal oluşumu beklenebilir. Sitokinin kesik yüzeyden emilerek yan tomurcuklara ulaşabilir.
- Grup III:
- Bitki Özelliği: Uç tomurcuğu alınmış (Apikal dominansiyi tamamen ortadan kaldırır).
- Uygulanan İşlem: Sitokinin uygulanmamış.
- Beklenti: Uç tomurcuğun alınmasıyla apikal dominansi kalktığı için yan tomurcuklar büyümeye başlar ve yan dal oluşumu gözlenir. Bu durum Grup I ile benzer bir etki yaratır.
- Grup IV:
- Bitki Özelliği: Uç tomurcuğu alınmış (Apikal dominansiyi tamamen ortadan kaldırır ve yan tomurcukların büyümesinin önündeki engeli kaldırır).
- Uygulanan İşlem: Yan tomurcuklara sitokinin uygulanmış.
- Beklenti: Bu grupta iki önemli faktör bir araya gelmiştir:
- Uç tomurcuğun alınmasıyla apikal dominansi ortadan kalkmış, yan tomurcukların büyümesinin önündeki doğal engel kaldırılmıştır.
- Yan tomurcuklara doğrudan sitokinin uygulanması, bu tomurcuklardaki hücre bölünmesini ve farklılaşmasını güçlü bir şekilde teşvik ederek yan dal oluşumunu maksimum düzeye çıkarır.
Bu iki etkenin birleşimi, yan dal oluşumunun en fazla olmasını sağlar.
Sonuç olarak, uç tomurcuğun alınmasıyla apikal dominansinin ortadan kalktığı ve yan tomurcuklara doğrudan sitokinin uygulandığı Grup IV'teki bitkilerde yan dal oluşumunun en fazla olması beklenir.
Cevap D seçeneğidir.
