de bağlacı ve de eki arasındaki fark 3. sınıf Test 1

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlaç görevinde kullanılmamıştır?

A) Bu konuda ben de sana katılıyorum.
B) Sende şu kitapları getirir misin?
C) O filmi ben de izledim.
D) Biz de yarın tiyatroya gideceğiz.

Bu soruda, Türkçede sıkça karıştırılan "de" bağlacı ile "de" bulunma hâl ekinin farkını anlamamız isteniyor. Unutmayın, "de" bağlacı her zaman ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz (sadece "de"nin kattığı "dahi, bile" anlamı eksilir). "De" bulunma hâl eki ise her zaman bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur veya anlamsız hale gelir.

• A) Bu konuda ben de sana katılıyorum.

  Buradaki "de", "ben de" şeklinde ayrı yazılmıştır ve "ben de sana katılıyorum" (ben de aynı şekilde katılıyorum) anlamını katmaktadır. Cümleden çıkarırsak "Bu konuda ben sana katılıyorum." cümlesi oluşur ve anlam bozulmaz, sadece "dahi, bile" anlamı kaybolur. Bu nedenle "de" burada bağlaçtır.

• B) Sende şu kitapları getirir misin?

  Buradaki "sende" kelimesi bitişik yazılmıştır. Bu, "de"nin bulunma hâl eki olduğunu gösterir. Yani "kitaplar sende mi, sende olan kitapları getirir misin?" anlamı taşır. Eğer "de" bağlaç olsaydı "Sen de şu kitapları getirir misin?" şeklinde ayrı yazılması gerekirdi ve "sen de (başkaları gibi) şu kitapları getirir misin?" anlamına gelirdi. Cümleden "de"yi çıkarırsak "Sen şu kitapları getirir misin?" olur ve cümlenin anlamı değişir, "sende olan" anlamı kaybolur. Bu nedenle "de" burada bağlaç görevinde kullanılmamıştır; bulunma hâl ekidir.

• C) O filmi ben de izledim.

  Buradaki "de", "ben de" şeklinde ayrı yazılmıştır ve "ben de izledim" (ben de aynı şekilde izledim) anlamını katmaktadır. Cümleden çıkarırsak "O filmi ben izledim." cümlesi oluşur ve anlam bozulmaz, sadece "dahi, bile" anlamı kaybolur. Bu nedenle "de" burada bağlaçtır.

• D) Biz de yarın tiyatroya gideceğiz.

  Buradaki "de", "biz de" şeklinde ayrı yazılmıştır ve "biz de gideceğiz" (biz de aynı şekilde gideceğiz) anlamını katmaktadır. Cümleden çıkarırsak "Biz yarın tiyatroya gideceğiz." cümlesi oluşur ve anlam bozulmaz, sadece "dahi, bile" anlamı kaybolur. Bu nedenle "de" burada bağlaçtır.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "de"nin bağlaç görevinde kullanılmadığı tek cümle B seçeneğidir. Burada "de" bulunma hâl eki olarak kullanılmıştır.

Cevap B seçeneğidir.