Bitkisel hormonlar nelerdir Test 1

🎓 Bitkisel hormonlar nelerdir Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, bitkisel hormonların (fitohormonlar) temel özelliklerini, görevlerini ve bitki gelişimindeki rollerini anlamanıza yardımcı olacaktır. Test, oksinler, sitokininler, giberellinler, absisik asit ve etilen gibi temel bitkisel hormonları kapsar.

📌 Bitkisel Hormonlar (Fitohormonlar) - Genel Bakış

Bitkisel hormonlar, bitkilerde büyüme, gelişme ve çevresel uyum gibi çeşitli süreçleri düzenleyen kimyasal sinyal molekülleridir.

• Hormonlar, bitkinin farklı bölgelerinde üretilebilir ve taşınarak hedef hücrelerde etkilerini gösterir.
• Çok düşük konsantrasyonlarda bile etkili olabilirler.
• Her hormonun birden fazla görevi olabilir ve farklı hormonlar birbirleriyle etkileşime girebilir.

⚠️ Dikkat: Bir hormonun etkisi, bitkinin türüne, gelişim evresine ve çevresel koşullara bağlı olarak değişebilir.

📌 Oksinler

Oksinler, özellikle hücre bölünmesi ve uzaması yoluyla bitki büyümesini teşvik eden hormonlardır.

• En bilinen oksin, indol asetik asittir (IAA).
• Apikal dominansi (uç baskınlığı) sağlar; yani, uç tomurcuğun büyümesini teşvik ederken yan tomurcukların büyümesini engeller.
• Kök oluşumunu teşvik eder. Bu özellik, bitki çeliklerinin köklendirilmesinde kullanılır.
• Meyve gelişimini etkiler.

💡 İpucu: Oksinler, ışığa ve yerçekimine yanıt olarak bitki büyümesini yönlendirmede rol oynar (fototropizm ve gravitropizm).

📌 Sitokininler

Sitokininler, hücre bölünmesini (sitokinez) teşvik eden ve yaşlanmayı geciktiren hormonlardır.

• Köklerde sentezlenir ve ksilem yoluyla bitkinin diğer bölgelerine taşınır.
• Apikal dominansiyi kırarak yan tomurcukların büyümesini teşvik eder.
• Yaprakların yaşlanmasını (senesans) geciktirir.

📝 Not: Oksinler ve sitokininler arasındaki denge, kök ve sürgün büyümesini düzenlemede önemlidir.

📌 Giberellinler

Giberellinler (GA), kök ve sürgün uzamasını, tohum çimlenmesini ve çiçeklenmeyi teşvik eden bir grup hormondur.

• Cüce bitkilerin büyümesini hızlandırabilir.
• Tohum çimlenmesini teşvik eder. Özellikle bazı tohumların çimlenmesi için giberellin gereklidir.
• Meyve büyüklüğünü artırabilir.

⚠️ Dikkat: Giberellinler, bazı bitkilerde partenokarpiyi (döllenme olmadan meyve oluşumu) teşvik edebilir.

📌 Absisik Asit (ABA)

Absisik asit (ABA), bitkilerin kuraklık gibi stres koşullarına yanıt vermesine yardımcı olan bir inhibitör hormondur.

• Stomaların kapanmasını sağlayarak su kaybını azaltır.
• Tohum dormansisini (uyku hali) teşvik eder. Tohumların uygun koşullar oluşana kadar çimlenmesini engeller.
• Büyümeyi yavaşlatır veya durdurur.

💡 İpucu: ABA, bitkilerin su stresine karşı adaptasyonunda kritik bir rol oynar.

📌 Etilen

Etilen, gaz halinde bulunan ve meyve olgunlaşmasını, yaprak dökülmesini ve yaşlanmayı teşvik eden bir hormondur.

• Meyvelerin olgunlaşmasını hızlandırır. Örneğin, muzların sararması ve yumuşaması etilenin etkisiyle olur.
• Yaprak ve meyve dökülmesini (absisyon) teşvik eder.
• Bitkilerin yaralanmaya veya enfeksiyona karşı savunma mekanizmalarını aktive eder.

📝 Not: Etilen üretimi, bitkilerin stres koşullarına yanıt olarak artabilir.