Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bağlı genler ve rekombinasyon olasılığı kavramlarını kullanarak bir genetik problemi çözeceğiz. Adım adım ilerleyelim:
- Adım 1: Bağlı Genler ve Santimorgan (cM) Kavramlarını Anlayalım
- Genler, kromozomlar üzerinde belirli konumlarda bulunur. Aynı kromozom üzerinde bulunan genlere bağlı genler denir.
- Bağlı genler, mayoz bölünme sırasında krossing-over (parça değişimi) olayı ile birbirinden ayrılabilir ve yeni gen kombinasyonları oluşturabilirler. Bu yeni kombinasyonlara sahip gametlere rekombinant gametler denir.
- Genler arasındaki uzaklık, krossing-over olma olasılığını etkiler. Genler ne kadar uzaksa, aralarında krossing-over olma olasılığı o kadar yüksektir.
- Santimorgan (cM), genler arasındaki genetik uzaklığı ölçmek için kullanılan bir birimdir. 1 santimorgan (cM), $1\%$ rekombinasyon frekansına eşittir. Yani, iki gen arasındaki uzaklık 1 cM ise, bu genler arasında mayoz bölünme sırasında $1\%$ oranında krossing-over gerçekleşir ve $1\%$ oranında rekombinant gamet oluşur.
- Adım 2: Sorudaki Bilgileri Yorumlayalım
- Soruda, çiçek rengi (R) ve tohum şekli (T) genlerinin bağlı olduğu ve aralarındaki uzaklığın 20 santimorgan olduğu belirtilmiştir.
- Yukarıdaki tanıma göre, 20 santimorgan demek, bu iki gen arasında $20\%$ rekombinasyon frekansı olduğu anlamına gelir.
- Adım 3: Rekombinant Gamet Oluşturma Olasılığını Hesaplayalım
- Rekombinasyon frekansı, doğrudan rekombinant gametlerin toplam gametler içindeki yüzdesini ifade eder.
- Eğer rekombinasyon frekansı $20\%$ ise, bu, RrTt genotipli bir bireyin mayoz bölünme sonucunda oluşturacağı gametlerin $20\%$ 'sinin rekombinant gametler olacağı anlamına gelir.
- Yani, rekombinant gamet oluşturma olasılığı $20\%$ 'dir.
- (Eğer soruda parental gametlerin olasılığı sorulsaydı, $100\% - 20\% = 80\%$ olurdu ve her bir parental gamet $80\% / 2 = 40\%$ olurdu. Her bir rekombinant gamet ise $20\% / 2 = 10\%$ olurdu. Ancak soru sadece "rekombinant gamet oluşturma olasılığı"nı soruyor, yani toplam rekombinant yüzdesini.)
- Adım 4: Sonucu Belirleyelim
- Genler arası uzaklık 20 cM olduğu için, rekombinant gamet oluşturma olasılığı doğrudan $20\%$ 'dir.
Cevap B seçeneğidir.
