Büyük ünlü uyumu (Kalınlık-incelik uyumu) nedir Test 1

6. "Bu bilgisayar çok yavaş çalışıyor." cümlesindeki sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tüm sözcükler büyük ünlü uyumuna uyar
B) Sadece bir sözcük büyük ünlü uyumuna uymaz
C) İki sözcük büyük ünlü uyumuna uymaz
D) Üç sözcük büyük ünlü uyumuna uymaz

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek büyük ünlü uyumunu daha iyi anlayalım. Unutmayın, dil bilgisi kurallarını öğrenmek, Türkçemizi doğru ve etkili kullanmamızı sağlar. Haydi başlayalım!

Büyük Ünlü Uyumu Nedir?

Büyük ünlü uyumu, bir sözcüğün ilk hecesindeki ünlünün kalın (a, ı, o, u) veya ince (e, i, ö, ü) olmasına göre diğer hecelerdeki ünlülerin de aynı özellikte olmasıdır. Yani, bir sözcük ya tamamen kalın ünlülerden ya da tamamen ince ünlülerden oluşmalıdır.

Şimdi de cümledeki sözcükleri tek tek inceleyelim:

• "Bu" sözcüğü: Tek heceli ve ünlüsü "u" (kalın). Büyük ünlü uyumuna uyar.
• "bilgisayar" sözcüğü: İlk hece "bil" (i - ince). Diğer heceler "gi" (i - ince), "sa" (a - kalın), "yar" (a - kalın). "sa" ve "yar" hecelerindeki "a" ünlüsü ince ünlü olan "i"ye uymadığı için bu sözcük büyük ünlü uyumuna uymaz.
• "çok" sözcüğü: Tek heceli ve ünlüsü "o" (kalın). Büyük ünlü uyumuna uyar.
• "yavaş" sözcüğü: İlk hece "ya" (a - kalın). İkinci hece "vaş" (a - kalın). Büyük ünlü uyumuna uyar.
• "çalışıyor" sözcüğü: İlk hece "ça" (a - kalın). Diğer heceler "lı" (ı - kalın), "şı" (ı - kalın), "yor" (o - kalın). Büyük ünlü uyumuna uyar.
• "cümlesindeki" sözcüğü: İlk hece "cüm" (ü - ince). Diğer heceler "le" (e - ince), "sin" (i - ince), "de" (e - ince), "ki" (i - ince). Büyük ünlü uyumuna uyar.

Gördüğümüz gibi, "bilgisayar" sözcüğü büyük ünlü uyumuna uymuyor. Şimdi de "cümlesindeki" sözcüğünü inceleyelim. Bu sözcük de ilk hecesi "cüm" (ü - ince) olmasına rağmen diğer hecelerinde hem ince hem de kalın ünlüler bulunuyor. Bu nedenle "cümlesindeki" sözcüğü de büyük ünlü uyumuna uymuyor.

Sonuç olarak, "bilgisayar" ve "cümlesindeki" sözcükleri büyük ünlü uyumuna uymuyor.

Cevap C seçeneğidir.