Sevgili öğrenciler, bu soruda heyelan riskini artıran faktörlerden hangisinin yanlış olduğunu bulacağız. Yani, verilen seçeneklerden hangisi aslında heyelan riskini artırmaz, hatta belki de azaltır, onu tespit etmeliyiz.
Öncelikle heyelan nedir kısaca hatırlayalım:
- Heyelan, toprağın, kayaların veya molozların eğimli bir yamaç boyunca yer çekiminin etkisiyle aşağı doğru kütle halinde hareket etmesidir. Bu doğal afet, can ve mal kaybına yol açabilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Eğimli araziler: Eğimli araziler, yer çekiminin etkisiyle toprağın veya kayaların aşağı doğru hareket etme potansiyelini doğal olarak artırır. Eğim ne kadar fazlaysa, heyelan riski de o kadar yüksek olur. Bu nedenle, eğimli araziler heyelan riskini artıran doğru bir faktördür.
- B) Yoğun yağışlar: Yoğun ve uzun süreli yağışlar, toprağın suyla doygun hale gelmesine neden olur. Su, toprağın ağırlığını artırır ve toprak tanecikleri arasındaki sürtünmeyi azaltarak toprağın kayganlaşmasına yol açar. Bu durum, toprağın tutunma gücünü zayıflatır ve heyelan riskini ciddi şekilde artırır. Bu nedenle, yoğun yağışlar heyelan riskini artıran doğru bir faktördür.
- C) Ağaçlandırma çalışmaları: Ağaçlandırma çalışmaları, ağaç köklerinin toprağı sıkıca tutması ve bir ağ gibi sarması sayesinde toprağın stabilitesini artırır. Ağaçlar, yağmur suyunun toprağa doğrudan ve hızlı bir şekilde sızmasını yavaşlatır, erozyonu önler ve toprağın aşırı suyla dolmasını engeller. Bu sayede, ağaçlandırma heyelan riskini *azaltan* bir faktördür. Soru, riskini *artıran* faktörlerden hangisinin yanlış olduğunu sorduğu için, bu seçenek aradığımız cevaptır.
- D) Yamaçlarda yapılaşma: Yamaçlarda yapılan binalar, yollar ve diğer yapılar, toprağın doğal dengesini bozar. İnşaat sırasında yapılan kazılar, dolgular, yamaç eğimini değiştiren müdahaleler ve yapıların ağırlığı, yamaç üzerindeki yükü artırarak toprağın stabilitesini azaltır. Ayrıca, yapılaşma nedeniyle bitki örtüsünün kaldırılması da heyelan riskini yükseltir. Bu nedenle, yamaçlarda yapılaşma heyelan riskini artıran doğru bir faktördür.
Bu durumda, heyelan riskini artıran faktörlerden biri olmayan, aksine azaltan faktör ağaçlandırma çalışmalarıdır.
Cevap C seçeneğidir.
