Sinapslarda nörotransmitter maddelerin salgılanması ve impuls iletimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Nörotransmitterler presinaptik nörondan postsinaptik nörona difüzyonla geçer
B) İmpuls iletimi sinapslarda tek yönlüdür
C) Tüm nörotransmitterler postsinaptik nöronda uyarı oluşturur
D) Sinapslarda impuls iletimi elektriksel olarak gerçekleşir
Bu soruda, sinapslarda nörotransmitterlerin salgılanması ve impuls iletimi ile ilgili doğru ifadeyi bulacağız. Sinapslar, bir nörondan diğerine veya bir nörondan hedef hücreye (kas, bez) sinyal iletiminin gerçekleştiği özel bağlantı noktalarıdır. Bu iletim genellikle kimyasal yolla, yani nörotransmitter adı verilen kimyasal maddeler aracılığıyla gerçekleşir.
-
A) Nörotransmitterler presinaptik nörondan postsinaptik nörona difüzyonla geçer: Bu ifade kısmen doğrudur ancak tam değildir. Nörotransmitterler, presinaptik nörondan sinaptik aralığa (iki nöron arasındaki boşluk) ekzositoz adı verilen bir süreçle salgılanır. Salgılandıktan sonra, sinaptik aralıkta difüzyon yoluyla postsinaptik membrandaki reseptörlere ulaşırlar. Ancak, salgılanma mekanizması difüzyon değil, aktif bir süreç olan ekzositozdur. Bu nedenle, ifade tam olarak doğru değildir.
-
B) İmpuls iletimi sinapslarda tek yönlüdür: Bu ifade kesinlikle doğrudur. Sinapslarda impuls iletimi her zaman presinaptik nörondan (sinyali gönderen nöron) postsinaptik nörona (sinyali alan nöron) doğru gerçekleşir. Bunun nedeni, nörotransmitterlerin sadece presinaptik uçtan salgılanması ve reseptörlerin sadece postsinaptik membranda bulunmasıdır. Bu yapısal ve işlevsel asimetri, sinyalin doğru yönde akmasını sağlar.
-
C) Tüm nörotransmitterler postsinaptik nöronda uyarı oluşturur: Bu ifade yanlıştır. Nörotransmitterler iki ana gruba ayrılır: uyarıcı (eksitatör) ve engelleyici (inhibitör). Uyarıcı nörotransmitterler (örneğin, glutamat) postsinaptik nöronda depolarizasyona neden olarak bir aksiyon potansiyeli oluşma olasılığını artırırken, engelleyici nörotransmitterler (örneğin, GABA, glisin) hiperpolarizasyona neden olarak aksiyon potansiyeli oluşma olasılığını azaltır.
-
D) Sinapslarda impuls iletimi elektriksel olarak gerçekleşir: Bu ifade, kimyasal sinapslar için yanlıştır. Kimyasal sinapslarda, presinaptik nörondaki elektriksel sinyal (aksiyon potansiyeli) kimyasal bir sinyale (nörotransmitter salgılanması) dönüştürülür. Bu kimyasal sinyal, postsinaptik nöronda yeni bir elektriksel sinyal (postsinaptik potansiyel) oluşturur. Elektriksel sinapslar da mevcuttur ancak bunlar daha az yaygındır ve nörotransmitter salgılanmasını içermezler. Soru nörotransmitter salgılanmasından bahsettiği için kimyasal sinapslar kastedilmektedir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, sinapslarda impuls iletiminin tek yönlü olduğu ifadesi en doğru ve temel prensibi yansıtan seçenektir.
Cevap B seçeneğidir.
