"Gece ile gündüzün ardarda gelişinde, rüzgarları estirmesinde, gökten bir ölçüye göre yağmur indirip onunla yeryüzünü diriltmesinde..." (Câsiye Suresi, 5. ayet meali)
Bu ayet, Sünnetullah'ın öncelikle hangi özelliğine işaret etmektedir?
A) Yalnızca toplumlar için geçerli olduğuna
B) Evrende bir düzen, denge ve ölçünün bulunduğuna
C) Sadece geçmişte işlediğine
D) İnsan iradesi dışında kaldığına
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Câsiye Suresi'nin 5. ayet mealinden yola çıkarak Sünnetullah kavramının hangi özelliğine işaret edildiğini anlamamızı istiyor. Öncelikle Sünnetullah'ın ne olduğunu hatırlayalım:
- Sünnetullah: Allah'ın evrende koyduğu değişmez yasalara, kurallara ve işleyiş biçimine denir. Bu yasalar hem fiziksel dünyayı (doğa olayları) hem de toplumsal olayları kapsar.
Şimdi ayet mealini dikkatlice inceleyelim:
- "Gece ile gündüzün ardarda gelişi": Bu ifade, gece ve gündüzün belirli bir düzen içinde, şaşmaz bir şekilde birbirini takip ettiğini gösterir. Bu bir düzendir.
- "Rüzgarları estirmesi": Rüzgarların esmesi, hava olaylarının belirli fiziksel kurallara göre gerçekleştiğini, rastgele olmadığını gösterir.
- "Gökten bir ölçüye göre yağmur indirip": Yağmurun "bir ölçüye göre" indirilmesi, ne eksik ne fazla, tam da gerektiği kadar ve belirli bir sistem dahilinde gerçekleştiğini vurgular. Bu bir denge ve ölçüdür.
- "Onunla yeryüzünü diriltmesi": Yağmurun yeryüzüne hayat vermesi, doğadaki döngünün ve dengenin bir sonucudur.
Bu ifadelerden yola çıkarak seçenekleri değerlendirelim:
- A) Yalnızca toplumlar için geçerli olduğuna: Ayette bahsedilen olaylar (gece-gündüz, rüzgar, yağmur) doğa olaylarıdır, doğrudan toplumlarla ilgili değildir. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) Evrende bir düzen, denge ve ölçünün bulunduğuna: Ayetteki "ardarda geliş", "bir ölçüye göre" ifadeleri ve tüm bu doğa olaylarının şaşmaz bir sistem içinde gerçekleşmesi, evrende mükemmel bir düzen, denge ve ölçü olduğunu açıkça göstermektedir. Bu seçenek ayetin vurguladığı temel özelliktir.
- C) Sadece geçmişte işlediğine: Gece-gündüz döngüsü, rüzgarların esmesi ve yağmurun yağması geçmişte olduğu gibi günümüzde de devam eden, sürekli olaylardır. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- D) İnsan iradesi dışında kaldığına: Evet, bu olaylar insan iradesi dışındadır. Ancak ayet, bu olayların insan iradesi dışında olmasından ziyade, onların kendi içlerindeki mükemmel "düzenini", "dengesini" ve "ölçüsünü" ön plana çıkarmaktadır. Bu seçenek doğru bir ifade olsa da, ayetin öncelikli olarak işaret ettiği özellik B seçeneğinde daha kapsamlı ve doğrudan ifade edilmiştir. Ayet, bu olayların nasıl bir sistem içinde işlediğini vurgular.
Dolayısıyla, ayet mealinde geçen tüm bu doğa olayları, evrenin rastgele değil, belirli bir düzen, denge ve ölçü içinde yaratıldığını ve işlediğini gözler önüne sermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
