Bir botanikçi, tüm bitkilerin fotosentez yapabilmek için suya ihtiyaç duyduğunu bilmektedir. Laboratuvarında yeni keşfettiği "X" bitkisinin de bir bitki türü olduğunu gözlemlemiştir.
Bu bilgilerden hareketle botanikçinin "X" bitkisi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşması tümdengelimsel bir akıl yürütme örneğidir?
A) "X" bitkisi, diğer bitkiler gibi belirli bir büyüme döngüsüne sahiptir.
B) "X" bitkisinin yaprakları, diğer bitkilerin yapraklarına benzer bir yapıya sahiptir.
C) "X" bitkisi de fotosentez yapabilmek için suya ihtiyaç duyar.
D) Gelecekte keşfedilecek tüm bitkiler de suya ihtiyaç duyacaktır.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu tümdengelimsel akıl yürütme kavramını anlayarak çözebiliriz. Tümdengelim, genel bir kuraldan özel bir duruma doğru yapılan akıl yürütmedir. Yani, elimizde genel bir doğru var ve biz bu doğrunun özel bir durum için de geçerli olduğunu düşünüyoruz.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) "X" bitkisi, diğer bitkiler gibi belirli bir büyüme döngüsüne sahiptir. Bu seçenek, "X" bitkisinin diğer bitkilere benzediğini söylüyor. Ancak soruda verilen genel kural (tüm bitkilerin fotosentez için suya ihtiyaç duyduğu) ile doğrudan bir bağlantısı yok.
- B) "X" bitkisinin yaprakları, diğer bitkilerin yapraklarına benzer bir yapıya sahiptir. Bu seçenek de A seçeneği gibi, "X" bitkisinin diğer bitkilere benzediğini belirtiyor. Genel kuralımızla doğrudan ilişkili değil.
- C) "X" bitkisi de fotosentez yapabilmek için suya ihtiyaç duyar. İşte bu! Soruda verilen genel kuralımız neydi? "Tüm bitkiler fotosentez yapabilmek için suya ihtiyaç duyar." Biz de biliyoruz ki "X" bitkisi bir bitki. O zaman tümdengelimsel olarak "X" bitkisinin de suya ihtiyacı olduğunu söyleyebiliriz. Bu, genel kuralın özel bir duruma uygulanmasıdır.
- D) Gelecekte keşfedilecek tüm bitkiler de suya ihtiyaç duyacaktır. Bu seçenek, gelecekle ilgili bir tahminde bulunuyor. Tümdengelim, elimizdeki bilgiden kesin bir sonuca ulaşmayı hedefler. Gelecekle ilgili bir tahminde bulunmak tümdengelimsel bir akıl yürütme değildir.
Bu nedenle, doğru cevap C seçeneğidir.
