Bir sosyolog, son beş yılda yapılan üç farklı araştırmada, üniversite mezunlarının işsizlik oranının lise mezunlarına göre daha düşük olduğunu tespit etmiştir. Bu araştırmaların her biri farklı şehirlerde ve farklı örneklem gruplarıyla yapılmıştır.
Sosyologun bu gözlemlerden yola çıkarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşması tümevarımsal bir akıl yürütme örneğidir?
A) Gelecekteki tüm araştırmalar da üniversite mezunlarının işsizlik oranının daha düşük olduğunu gösterecektir.
B) Üniversite mezunlarının işsizlik oranının düşük olması, eğitim seviyesinin istihdam üzerindeki olumlu etkisini gösterir.
C) Bu üç şehirdeki lise mezunlarının işsizlik oranı, üniversite mezunlarından daha yüksektir.
D) Eğitim seviyesi yükseldikçe işsizlik oranı düşer.
Merhaba öğrenciler, bu soruyu adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim. Öncelikle tümevarımsal akıl yürütmenin ne olduğunu hatırlayalım.
- Tümevarımsal Akıl Yürütme: Özel durumlardan genel sonuçlar çıkarma yöntemidir. Yani, tek tek gözlemlerden yola çıkarak daha geniş kapsamlı bir sonuca ulaşırız.
Şimdi de seçenekleri inceleyelim:
- A) Gelecekteki tüm araştırmalar da üniversite mezunlarının işsizlik oranının daha düşük olduğunu gösterecektir. Bu, geleceğe yönelik kesin bir tahmindir ve tümevarımsal akıl yürütme her zaman kesin sonuçlar vermez. Bu nedenle bu seçenek uygun değildir.
- B) Üniversite mezunlarının işsizlik oranının düşük olması, eğitim seviyesinin istihdam üzerindeki olumlu etkisini gösterir. Bu seçenek, gözlemlenen durumun nedenini açıklamaya yönelik bir yorumdur. Tümevarımsal akıl yürütme, doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmaktan ziyade genel bir eğilim belirlemeye odaklanır.
- C) Bu üç şehirdeki lise mezunlarının işsizlik oranı, üniversite mezunlarından daha yüksektir. Bu seçenek, sadece araştırmanın yapıldığı şehirlerle sınırlı bir sonuçtur. Oysa tümevarımsal akıl yürütme daha genel bir sonuca ulaşmayı hedefler.
- D) Eğitim seviyesi yükseldikçe işsizlik oranı düşer. Bu seçenek, yapılan araştırmalardaki ortak sonucu genel bir ifadeyle özetlemektedir. Farklı şehirlerde ve farklı örneklem gruplarıyla yapılan araştırmaların hepsinde üniversite mezunlarının işsizlik oranının daha düşük olması, eğitim seviyesi ile işsizlik oranı arasında ters orantılı bir ilişki olduğunu düşündürmektedir. Bu, tümevarımsal bir akıl yürütme örneğidir.
Bu nedenle, sosyologun bu gözlemlerden yola çıkarak ulaşabileceği en uygun genelleme, eğitim seviyesi yükseldikçe işsizlik oranının düştüğüdür.
Cevap D seçeneğidir.
