Akıl yürütme yöntemleri (Tümdengelim, Tümevarım, Analoji) Test 1

Bir felsefe öğrencisi, Platon'un "Devlet" adlı eserini okurken, ideal bir devletin ancak filozof krallar tarafından yönetilebileceği fikriyle karşılaşır. Öğrenci, bu fikrin modern demokrasilerde uygulanabilirliğini sorgular. Tarihteki bazı monarşilerin ve otokratik rejimlerin genellikle halkın refahını göz ardı ettiğini ve bireysel özgürlükleri kısıtladığını gözlemler. Bu gözlemlerden yola çıkarak, "gücün tek elde toplanması, genellikle kötüye kullanıma yol açar" şeklinde bir sonuca varır.
Öğrencinin "gücün tek elde toplanması, genellikle kötüye kullanıma yol açar" sonucuna ulaşırken kullandığı akıl yürütme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tümdengelim
B) Tümevarım
C) Analoji
D) Çıkarım (İnferans)

Merhaba felsefe öğrencisi! Bu soruyu adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim. Öncelikle soruyu ve seçenekleri dikkatlice inceleyelim.

Soru: Bir felsefe öğrencisi, Platon'un "Devlet" adlı eserini okurken, ideal bir devletin ancak filozof krallar tarafından yönetilebileceği fikriyle karşılaşır. Öğrenci, bu fikrin modern demokrasilerde uygulanabilirliğini sorgular. Tarihteki bazı monarşilerin ve otokratik rejimlerin genellikle halkın refahını göz ardı ettiğini ve bireysel özgürlükleri kısıtladığını gözlemler. Bu gözlemlerden yola çıkarak, "gücün tek elde toplanması, genellikle kötüye kullanıma yol açar" şeklinde bir sonuca varır. Öğrencinin "gücün tek elde toplanması, genellikle kötüye kullanıma yol açar" sonucuna ulaşırken kullandığı akıl yürütme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler:

• A) Tümdengelim
• B) Tümevarım
• C) Analoji
• D) Çıkarım (İnferans)

Şimdi de seçenekleri ve öğrencinin akıl yürütmesini inceleyelim:

• Tümdengelim: Genel bir önermeden özel bir sonuca ulaşma yöntemidir. Örneğin, "Bütün insanlar ölümlüdür. Sokrates bir insandır. O halde Sokrates de ölümlüdür." Burada genel bir kuraldan (bütün insanların ölümlü olması) özel bir duruma (Sokrates'in de ölümlü olması) geçiş yapılıyor. Öğrencinin akıl yürütmesinde böyle genel bir kuraldan başlanıp özel bir sonuca varılmıyor.
• Tümevarım: Özel durumlardan genel bir sonuca ulaşma yöntemidir. Birçok örnek gözlemlenir ve bu örneklerden yola çıkarak genel bir kural oluşturulur. Öğrenci, tarihteki monarşi ve otokratik rejimlerin kötü örneklerini gözlemleyerek "gücün tek elde toplanması genellikle kötüye kullanıma yol açar" şeklinde genel bir sonuca varmıştır. Bu, tümevarım yöntemine uygundur.
• Analoji: İki farklı şey arasındaki benzerliklerden yola çıkarak bir çıkarım yapma yöntemidir. Örneğin, "A arabası çok yakıt tüketiyor. B arabası da A arabasıyla aynı motora sahip. O halde B arabası da çok yakıt tüketebilir." Öğrencinin akıl yürütmesinde doğrudan bir analoji ilişkisi bulunmamaktadır.
• Çıkarım (İnferans): Eldeki bilgilerden mantıksal sonuçlar çıkarma işlemidir. Hem tümdengelim hem de tümevarım birer çıkarım yöntemidir. Ancak soruda, kullanılan akıl yürütme yönteminin daha spesifik olarak ne olduğu soruluyor.

Öğrenci, tarihteki monarşi ve otokratik rejimlerin kötü örneklerini (özel durumlar) gözlemleyerek, "gücün tek elde toplanması genellikle kötüye kullanıma yol açar" şeklinde genel bir sonuca varmıştır. Bu nedenle, öğrencinin kullandığı akıl yürütme yöntemi tümevarımdır.

Cevap B seçeneğidir.