Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu çözerken akıl yürütme yöntemlerini daha yakından tanıyacağız. Unutmayın, doğru cevabı bulmak kadar, neden diğer seçeneklerin doğru olmadığını anlamak da çok önemli.
Şimdi soruyu ve seçenekleri inceleyelim:
- Soru: "Bütün kuşlar kanatlıdır. Penguen bir kuştur. O halde penguen de kanatlıdır." Bu çıkarım hangi akıl yürütme yöntemiyle yapılmıştır?
- A) Tümevarım
- B) Tümdengelim
- C) Analoji
- D) Abduksiyon
Şimdi de seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Tümevarım: Tümevarım, özel durumlardan genel bir sonuca ulaşma yöntemidir. Yani, birçok penguenin kanatlı olduğunu gözlemleyip "Bütün penguenler kanatlıdır" gibi bir sonuca varmak tümevarımdır. Ancak sorudaki akıl yürütme tam tersi yönde işliyor. Genel bir kuraldan (bütün kuşlar kanatlıdır) özel bir duruma (penguen de kanatlıdır) gidiyoruz. Bu nedenle A seçeneği doğru değil.
- B) Tümdengelim: Tümdengelim, genel bir kuraldan veya önermeden yola çıkarak özel bir sonuca ulaşma yöntemidir. Sorudaki akıl yürütme tam olarak bu şekilde işliyor:
- Genel önerme: Bütün kuşlar kanatlıdır.
- Özel durum: Penguen bir kuştur.
- Sonuç: O halde penguen de kanatlıdır.
Bu nedenle B seçeneği doğru cevaptır.
- C) Analoji: Analoji, iki şey arasındaki benzerliklerden yola çıkarak bir çıkarım yapma yöntemidir. Örneğin, "A arabası çok yakıt tüketiyor, B arabası da A arabasıyla aynı marka ve modelde, o halde B arabası da çok yakıt tüketiyor" gibi bir akıl yürütme analojidir. Sorudaki akıl yürütme, benzerlik kurmaktan ziyade, genel bir kuralı uygulamaya dayanıyor. Bu nedenle C seçeneği doğru değil.
- D) Abduksiyon: Abduksiyon, eldeki verilere dayanarak en iyi açıklamayı bulmaya çalışma yöntemidir. Genellikle eksik veya belirsiz bilgilerle karşılaşıldığında kullanılır. Örneğin, "Çimler ıslak, demek ki yağmur yağdı" gibi bir akıl yürütme abduksiyondur. Sorudaki akıl yürütme kesin bilgilere dayanıyor ve en iyi açıklamayı bulmaktan ziyade, mantıksal bir çıkarım yapılıyor. Bu nedenle D seçeneği doğru değil.
Açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, sorudaki akıl yürütme yöntemi tümdengelimdir.
Cevap B seçeneğidir.
