Akıl yürütme yöntemleri (Tümdengelim, Tümevarım, Analoji) Test 1

"Nasıl ki bir saat parçalarının uyumlu çalışmasıyla işlev görüyorsa, toplum da kurumların uyumlu işleyişiyle varlığını sürdürür." Bu ifade hangi akıl yürütme yöntemine örnektir?

A) Tümevarım
B) Tümdengelim
C) Analoji
D) Diyalektik

Bu soruyu çözerken öncelikle akıl yürütme yöntemlerinin ne anlama geldiğini hatırlayalım. Ardından verilen ifadenin hangi yönteme en uygun olduğuna karar verelim.

• Tümevarım: Özel durumlardan genel bir sonuca ulaşma yöntemidir. Yani, tek tek gözlemlerden yola çıkarak genel bir kural veya teori oluştururuz. Örneğin, "Demir ısıtılınca genleşir, bakır ısıtılınca genleşir, alüminyum ısıtılınca genleşir. O halde tüm metaller ısıtılınca genleşir."
• Tümdengelim: Genel bir kuraldan özel bir duruma ulaşma yöntemidir. Yani, genel bir prensipten yola çıkarak belirli bir durum için sonuç çıkarırız. Örneğin, "Tüm insanlar ölümlüdür. Ali de bir insandır. O halde Ali de ölümlüdür."
• Analoji: İki farklı şey arasındaki benzerliklerden yola çıkarak bir çıkarım yapma yöntemidir. Bir şeyin bilinen özelliklerinden yola çıkarak, benzer özelliklere sahip başka bir şey hakkında tahminde bulunuruz. Örneğin, "Güneş bir yıldızdır ve ısı ve ışık yayar. Diğer yıldızlar da güneşe benziyorsa, onlar da ısı ve ışık yayar."
• Diyalektik: Karşıt fikirlerin tartışılması ve sentezlenmesi yoluyla gerçeğe ulaşma yöntemidir. Bir tez ve antitez arasındaki çatışmadan yeni bir sentez ortaya çıkar.

Şimdi de sorudaki ifadeyi inceleyelim: "Nasıl ki bir saat parçalarının uyumlu çalışmasıyla işlev görüyorsa, toplum da kurumların uyumlu işleyişiyle varlığını sürdürür."

Bu ifade, bir saat ile toplum arasında bir benzerlik kuruyor. Saatin işleyişi ile toplumun işleyişi arasında bir benzetme yapılıyor. Saatin parçalarının uyumlu çalışması nasıl saatin işlevini sağlıyorsa, toplumdaki kurumların uyumlu çalışması da toplumun varlığını sürdürmesini sağlıyor. Bu durum, analoji yönteminin tam olarak tanımıdır.

Bu nedenle, doğru cevap analoji (C) seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.