Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, magmanın yeryüzüne çıkmadan, yani yer kabuğunun derinliklerinde soğuyup katılaşmasıyla oluşan kayaç türünü bulmamız isteniyor. Kayaçlar, oluşum şekillerine göre farklı türlere ayrılır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Tortul kayaç: Bu kayaçlar, rüzgar, su gibi dış etkenlerle aşınan diğer kayaçların parçacıklarının (tortulların) birikip sıkışması ve çimentolaşmasıyla oluşur. Magmanın soğumasıyla doğrudan bir ilgisi yoktur. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- B) Başkalaşım kayaç (Metamorfik kayaç): Bu kayaçlar, mevcut kayaçların (magmatik, tortul veya başka başkalaşım kayaçlar olabilir) yüksek sıcaklık ve basınç altında veya kimyasal değişimler sonucu fiziksel ve kimyasal yapılarının değişmesiyle oluşur. Magmanın soğumasıyla doğrudan oluşmazlar. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- C) Volkanik kayaç (Ekstrüsif magmatik kayaç): Bu kayaçlar, magma yeryüzüne çıkarak (lav olarak) soğuduğunda ve katılaştığında oluşur. Soru metninde "yeryüzüne çıkmadan" ifadesi geçtiği için, bu tanım sorudaki durumu karşılamaz. Volkanik kayaçlar yüzeyde veya yüzeye çok yakın yerlerde hızla soğur. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- D) Derinlik kayaçları (İntrüsif magmatik kayaç veya Plütonik kayaç): İşte bu tanım tam olarak sorudaki durumu açıklar! Magma, yer kabuğunun derinliklerinde, yeryüzüne ulaşmadan, çok yavaş bir şekilde soğuyarak katılaşır. Yavaş soğuma nedeniyle bu kayaçların içindeki mineraller genellikle büyük kristaller halinde oluşur. Granit, siyenit gibi kayaçlar derinlik kayaçlarına örnektir.
Bu açıklamalara göre, magmanın yeryüzüne çıkmadan yer kabuğu içerisinde soğuyarak katılaşması sonucu oluşan kayaç türü derinlik kayaçlarıdır.
Cevap D seçeneğidir.
