Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "çelişen sözlerin bir arada kullanılmasından" kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Kesinlikle yarın gelebilirim.
B) Belki yarın sinemaya gideceğiz.
C) Muhtemelen bu akşam evde olacağım.
D) Sanırım bu konuda haklısınız.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, anlamca birbiriyle çelişen (yani zıt veya birbiriyle uyuşmayan) sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğunu bulmamız isteniyor. Bu tür anlatım bozukluklarında, cümlenin bir bölümü kesinlik ifade ederken, diğer bölümü olasılık, ihtimal veya belirsizlik ifade eder ve bu durum cümlenin anlamını bozar.
- A) Kesinlikle yarın gelebilirim.
- Bu cümlede "kesinlikle" sözcüğü, eylemin mutlak bir şekilde gerçekleşeceğini, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde olacağını belirtir.
- Ancak "gelebilirim" fiilindeki "-ebilmek" eki, eylemin gerçekleşme ihtimali olduğunu, yani bir olasılık veya yeterlilik bildirdiğini gösterir.
- "Kesinlikle" (mutlak kesinlik) ve "-ebilmek" (olasılık/ihtimal) anlamca birbiriyle çelişmektedir. Bir şey ya kesindir ya da ihtimal dahilindedir, ikisi aynı anda ve aynı ifade içinde kullanılamaz. Bu nedenle burada "çelişen sözlerin bir arada kullanılmasından" kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır.
- B) Belki yarın sinemaya gideceğiz.
- "Belki" sözcüğü bir olasılık ifade eder. "Gideceğiz" fiili ise gelecek zamanı belirtir.
- "Belki" ile "gideceğiz" ifadeleri birbiriyle çelişmez; aksine, "belki" sözcüğü "gideceğiz" eyleminin bir olasılık dahilinde olduğunu doğru bir şekilde ifade eder. Burada bir anlatım bozukluğu yoktur.
- C) Muhtemelen bu akşam evde olacağım.
- "Muhtemelen" sözcüğü yüksek bir ihtimali, olasılığı belirtir. "Olacağım" fiili ise gelecek zamanı ifade eder.
- "Muhtemelen" ile "olacağım" ifadeleri birbiriyle uyumludur. Cümle, bu akşam evde olma ihtimalinin yüksek olduğunu doğru bir şekilde anlatır. Burada bir anlatım bozukluğu yoktur.
- D) Sanırım bu konuda haklısınız.
- "Sanırım" sözcüğü, konuşanın bir tahmini veya düşüncesi olduğunu, tam bir kesinlik taşımadığını ifade eder. "Haklısınız" ise bir yargıdır.
- "Sanırım" ile "haklısınız" ifadeleri birbiriyle çelişmez. Konuşmacı, karşıdaki kişinin haklı olduğunu düşündüğünü, ancak bu konuda tam bir kesinliğe sahip olmadığını belirtmektedir. Burada bir anlatım bozukluğu yoktur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "kesinlikle" ve "gelebilirim" ifadelerinin bir arada kullanılması, anlamca çelişen sözlerin bir araya gelmesinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
