Sevgili öğrenciler, böbrek modelinde gözlemlediğiniz yapıları inceleyelim ve böbreğin temel birimini bulalım.
- Glomerulus: Bu yapı, kanın süzüldüğü, kılcal damarlardan oluşan bir yumaktır. Kan plazmasındaki su, tuzlar, şeker ve atık maddeler burada süzülerek Bowman kapsülüne geçer. Bu, idrar oluşumunun ilk adımı olan süzülme (filtrasyon) işlemidir.
- Bowman kapsülü: Glomerulusu çevreleyen, çift katlı, kadeh şeklinde bir yapıdır. Glomerulustan süzülen sıvıyı (süzüntü) toplar ve böbrek tübüllerine iletir. Glomerulus ve Bowman kapsülü birlikte renal korpüskül olarak adlandırılır.
- Proksimal tübül: Bowman kapsülünden sonra gelen ilk kıvrımlı tübüldür. Süzüntüdeki faydalı maddelerin (su, glikoz, amino asitler, bazı iyonlar) büyük bir kısmının kana geri emildiği yerdir. Bu geri emilim, vücudun ihtiyaç duyduğu maddelerin kaybedilmesini önler.
- Henle kulpu: Proksimal tübülden sonra gelen, U şeklinde bir yapıdır. İnen ve çıkan kolları vardır. Özellikle su ve tuzların geri emiliminde önemli rol oynayarak idrarın yoğunlaşmasını sağlar. Bu sayede vücut su kaybını en aza indirir.
Bu yapıların tamamı, böbreğin kanı süzme, faydalı maddeleri geri emme ve atık maddeleri idrarla atma görevlerini yerine getiren temel işlevsel birimi olan nefronun parçalarıdır.
- Bir nefron, bir renal korpüskül (glomerulus ve Bowman kapsülü) ve bir renal tübülden (proksimal tübül, Henle kulpu, distal tübül ve toplayıcı kanala açılan kısım) oluşur.
- Gözlemlediğiniz tüm yapılar (Glomerulus, Bowman kapsülü, Proksimal tübül, Henle kulpu) bir nefronun ayrılmaz ve birbirini takip eden parçalarıdır.
Diğer seçenekleri de kısaca inceleyelim:
- A) Renal piramit: Böbreğin medulla bölgesinde bulunan, toplayıcı kanallar ve Henle kulplarının bir kısmını içeren büyük, konik yapılardır. Nefronun kendisi değildir, nefronların bazı kısımlarını barındıran bir bölgedir.
- C) Renal pelvis: Böbreğin merkezinde yer alan, idrarı toplayıp üretere aktaran huni şeklindeki yapıdır. Süzme veya geri emilim işlevi yoktur, sadece bir toplama ve iletme bölgesidir.
- D) Renal korteks: Böbreğin dış tabakasıdır. Nefronların glomerulus ve proksimal/distal tübül gibi bazı kısımlarını içerir, ancak Henle kulpunun önemli bir kısmı medullaya (iç bölgeye) uzanır. Korteks, böbreğin bir bölgesi olup, nefron gibi temel bir işlevsel birim değildir.
Bu nedenle, verilen yapıların tamamı böbreğin temel işlevsel birimi olan nefronda bulunur.
Cevap B seçeneğidir.
