Eş baskınlık nedir (İnsan kan grubu AB) Test 1

Eş baskınlık ile eksik baskınlık arasındaki temel fark nedir?

A) Eksik baskınlıkta heterozigot birey ara fenotip gösterir
B) Eş baskınlıkta heterozigot birey her iki alelin özelliğini de gösterir
C) Eksik baskınlık sadece bitkilerde görülür
D) Eş baskınlık sadece hayvanlarda görülür

Genetikte, alellerin birbirleriyle olan etkileşimleri farklı şekillerde sonuçlanabilir. Mendel genetiğinde bir alelin diğerine tamamen baskın olduğu durumlar (tam baskınlık) yaygınken, bazen durum daha farklı olabilir. İşte eksik baskınlık ve eş baskınlık, bu farklı etkileşim biçimlerinden ikisidir ve heterozigot bireylerde farklı fenotiplerin ortaya çıkmasına neden olurlar.

• Eksik Baskınlık (Incomplete Dominance):

  Eksik baskınlık durumunda, heterozigot bir bireyde (yani iki farklı aleli taşıyan bireyde) alellerden hiçbiri diğerine tam olarak baskın gelemez. Bunun sonucunda, birey her iki homozigot ebeveynin fenotipinden farklı, ara bir fenotip gösterir. Örneğin, kırmızı çiçekli bir bitki ile beyaz çiçekli bir bitkinin çaprazlanması sonucunda pembe çiçekli bitkilerin oluşması eksik baskınlığa bir örnektir. Burada kırmızı ve beyaz renk alelleri bir araya geldiğinde, ikisinin de tam olarak ifade edilememesi nedeniyle yeni, ara bir renk (pembe) ortaya çıkar.

• Eş Baskınlık (Codominance):

  Eş baskınlık durumunda ise, heterozigot bir bireyde her iki alel de tamamen ve aynı anda fenotipte kendini gösterir. Yani, her iki alelin özelliği de belirgin bir şekilde gözlemlenebilir. Hiçbir alel diğerini bastırmaz ve bir ara fenotip oluşmaz. Bunun yerine, her iki alelin de kendine özgü fenotipik etkisi eş zamanlı olarak ortaya çıkar. İnsanlardaki AB kan grubu buna harika bir örnektir. A aleli ve B aleli bir araya geldiğinde (AB kan grubu), hem A antijenleri hem de B antijenleri alyuvarların yüzeyinde bulunur. Başka bir örnek ise, siyah tüylü bir inek ile beyaz tüylü bir ineğin çaprazlanması sonucu alaca (siyah ve beyaz lekeli) yavruların oluşmasıdır. Burada hem siyah hem de beyaz renkler aynı anda ve belirgin bir şekilde görülür.

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) Eksik baskınlıkta heterozigot birey ara fenotip gösterir: Bu ifade, eksik baskınlığın tanımını ve sonucunu doğru bir şekilde açıklamaktadır. Kırmızı ve beyaz çiçeklerden pembe çiçek oluşumu gibi.
• B) Eş baskınlıkta heterozigot birey her iki alelin özelliğini de gösterir: Bu ifade de eş baskınlığın tanımını ve sonucunu doğru bir şekilde yapmaktadır. AB kan grubunda hem A hem de B antijenlerinin bulunması gibi. Bu, eş baskınlığı eksik baskınlıktan ayıran temel özelliktir.
• C) Eksik baskınlık sadece bitkilerde görülür: Bu bilgi yanlıştır. Eksik baskınlık hem bitkilerde hem de hayvanlarda görülebilir (örneğin, bazı tavuk türlerinde tüy rengi).
• D) Eş baskınlık sadece hayvanlarda görülür: Bu bilgi de yanlıştır. Eş baskınlık hem hayvanlarda hem de bitkilerde görülebilir (örneğin, bazı bitkilerde benekli tohumlar).

Soru, "Eş baskınlık ile eksik baskınlık arasındaki temel fark nedir?" diye sormaktadır. Her iki kavram da heterozigot bireyin fenotipinde kendini gösteren farklılıklarla tanımlanır. A seçeneği eksik baskınlığı, B seçeneği ise eş baskınlığı doğru bir şekilde tanımlamaktadır. Bu iki tanım arasındaki karşılaştırma, onların temel farkını ortaya koyar. Eksik baskınlıkta ara bir fenotip varken, eş baskınlıkta her iki alelin özelliği de belirgin bir şekilde aynı anda görülür. Bu nedenle, eş baskınlığın tanımını doğru veren B seçeneği, bu iki durum arasındaki farkı anlamak için kritik bir bilgiyi sunar.

Cevap B seçeneğidir.