Y kromozomuna bağlı kalıtım Test 1

Bir ailede baba renk körü, anne ise taşıyıcıdır. Bu çiftin çocuklarının renk körü olma olasılığı nedir?

A) %0
B) %25
C) %50
D) %100

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek, renk körlüğünün kalıtımını ve olasılık hesaplamalarını birlikte öğrenelim. Unutmayın, genetik konuları ilk başta karmaşık gibi görünse de, mantığını kavradığınızda çok kolaydır.

• 1. Renk Körlüğünün Kalıtım Şeklini Anlayalım:

  Renk körlüğü, X kromozomu üzerinde taşınan çekinik bir hastalıktır. Bu, hastalığa neden olan genin (allelin) X kromozomu üzerinde bulunduğu ve etkisini gösterebilmesi için çekinik olması gerektiği anlamına gelir. Genleri şu şekilde temsil edelim:

  • $X^R$: Normal görme geni (baskın)
  • $X^r$: Renk körlüğü geni (çekinik)

  Buna göre, bireylerin genotipleri ve fenotipleri (dış görünüşleri) şöyle olur:

  • Dişi Bireyler (XX):
    • $X^R X^R$: Normal görüşlü
    • $X^R X^r$: Taşıyıcı (normal görüşlü, ancak renk körlüğü genini taşır)
    • $X^r X^r$: Renk körü
  • Erkek Bireyler (XY):
    • $X^R Y$: Normal görüşlü
    • $X^r Y$: Renk körü (Erkeklerde tek bir $X^r$ geni bile renk körlüğüne neden olur, çünkü Y kromozomunda bu genin karşılığı yoktur.)
• 2. Anne ve Babanın Genotiplerini Belirleyelim:
  • Baba renk körü: Yukarıdaki bilgilere göre, renk körü bir erkeğin genotipi $X^r Y$ olmalıdır.
  • Anne taşıyıcı: Taşıyıcı bir kadının genotipi ise $X^R X^r$ olmalıdır.
• 3. Çocukların Olası Genotiplerini Belirleyelim (Punnett Karesi Mantığı):

  Şimdi, anne ve babanın üretebileceği gametleri (üreme hücrelerini) ve bu gametlerin birleşmesiyle oluşacak çocukların genotiplerini inceleyelim:

  • Babanın gametleri: $X^r$ ve $Y$
  • Annenin gametleri: $X^R$ ve $X^r$

  Bu gametlerin birleşmesiyle oluşabilecek 4 farklı genotip ve fenotip olasılığı vardır:

  • Anneden $X^R$ ve Babadan $X^r$ gelirse $\rightarrow$ Çocuk $X^R X^r$ olur. (Kız çocuk, taşıyıcı, normal görüşlü)
  • Anneden $X^R$ ve Babadan $Y$ gelirse $\rightarrow$ Çocuk $X^R Y$ olur. (Erkek çocuk, normal görüşlü)
  • Anneden $X^r$ ve Babadan $X^r$ gelirse $\rightarrow$ Çocuk $X^r X^r$ olur. (Kız çocuk, renk körü)
  • Anneden $X^r$ ve Babadan $Y$ gelirse $\rightarrow$ Çocuk $X^r Y$ olur. (Erkek çocuk, renk körü)
• 4. Renk Körü Olma Olasılığını Hesaplayalım:

  Yukarıdaki 4 olası sonuçtan 2 tanesi renk körüdür ($X^r X^r$ ve $X^r Y$).

  Olasılık = (Renk körü çocuk sayısı) / (Toplam olası çocuk sayısı)

  Olasılık = $2 / 4 = 1 / 2$

  Yüzde olarak ifade edersek: $(1 / 2) \times 100\% = 50\%$

Bu çiftin çocuklarının renk körü olma olasılığı %50'dir.

Cevap C seçeneğidir.