Y kromozomuna bağlı olarak kalıtılan bir özellik için aşağıdaki soy ağacı verilmiştir:
Daireler: Dişi, Kareler: Erkek, Taralı: Hastalıklı
I. kuşak: Sağlıklı dişi, hastalıklı erkek
II. kuşak: 1 sağlıklı dişi, 1 sağlıklı erkek, 1 hastalıklı erkek
III. kuşak: 2 sağlıklı dişi, 1 hastalıklı erkek
Bu soy ağacına göre hastalığın Y kromozomuna bağlı olma olasılığı nedir?
A) Kesinlikle Y kromozomuna bağlıdır
B) Kesinlikle Y kromozomuna bağlı değildir
C) Y kromozomuna bağlı olabilir
D) Otozomal dominanttır
Bu soruda, Y kromozomuna bağlı kalıtılan bir özellik için verilen soy ağacını inceleyerek hastalığın Y kromozomuna bağlı olma olasılığını değerlendireceğiz. Y kromozomuna bağlı kalıtımın temel özelliklerini hatırlayarak soy ağacındaki bilgileri adım adım kontrol edelim.
- Y Kromozomuna Bağlı Kalıtımın Özellikleri:
- Y kromozomu sadece erkeklerde bulunur. Bu nedenle, Y kromozomuna bağlı kalıtılan bir özellik sadece erkeklerde görülür. Dişiler bu özelliği taşıyamaz veya gösteremez.
- Hastalık, babadan tüm erkek çocuklarına geçer. Yani, hastalıklı bir babanın tüm erkek çocukları da hastalıklı olacaktır.
- Hastalık, anneden çocuklarına geçmez, çünkü annelerin Y kromozomu yoktur.
- Verilen Soy Ağacını İnceleyelim:
- I. Kuşak: Bir sağlıklı dişi ve bir hastalıklı erkek bulunmaktadır. Y kromozomuna bağlı kalıtım için bu durum uygundur, çünkü dişiler sağlıklı olmalı ve erkekler hastalıklı olabilir.
- II. Kuşak: Bu kuşakta 1 sağlıklı dişi, 1 sağlıklı erkek ve 1 hastalıklı erkek bulunmaktadır.
- Buradaki kritik nokta, I. kuşaktaki hastalıklı erkeğin (babanın) II. kuşakta hem sağlıklı bir erkek çocuğunun hem de hastalıklı bir erkek çocuğunun olmasıdır.
- Y kromozomuna bağlı kalıtım kuralına göre, hastalıklı bir babanın tüm erkek çocukları hastalıklı olmalıdır. Ancak, soy ağacında hastalıklı babanın sağlıklı bir erkek çocuğu olduğu belirtilmiştir.
- Bu durum, Y kromozomuna bağlı kalıtım kuralı ile çelişmektedir.
- III. Kuşak: 2 sağlıklı dişi ve 1 hastalıklı erkek bulunmaktadır. Bu kuşaktaki bireylerin durumu, II. kuşaktaki çelişki nedeniyle artık Y kromozomuna bağlı kalıtım için değerlendirilemez.
- Sonuç:
- Soy ağacında, hastalıklı bir babanın sağlıklı bir erkek çocuğunun bulunması, hastalığın Y kromozomuna bağlı olarak kalıtılamayacağını açıkça göstermektedir. Çünkü Y kromozomuna bağlı kalıtımda, baba hastalığı tüm erkek çocuklarına aktarmak zorundadır.
Bu nedenle, verilen soy ağacına göre hastalığın Y kromozomuna bağlı olma olasılığı kesinlikle yoktur.
Cevap B seçeneğidir.
