İzmir'in "Ege Denizi kıyısında, İstanbul'a göre daha güneyde yer alması" ifadesinde hangi konum türleri birlikte kullanılmıştır?
A) Sadece mutlak konum
B) Sadece göreceli konum
C) Hem mutlak hem göreceli konum
D) Ne mutlak ne göreceli konum
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, bir yerin konumunu ifade ederken kullanılan farklı coğrafi konum türlerini anlamamız isteniyor. İfadeleri tek tek inceleyerek hangi konum türlerinin kullanıldığını belirleyelim:
- Mutlak Konum (Matematik Konumu): Bir yerin Dünya üzerindeki enlem ve boylam dereceleriyle, yani matematiksel koordinatlarıyla ifade edilen konumudur. Bu konum sabittir ve değişmez. Örneğin, "İzmir 38° Kuzey enlemi ve 27° Doğu boylamında yer alır" demek mutlak konumdur.
- Göreceli Konum (Özel Konum): Bir yerin başka bir yere, coğrafi özelliğe (deniz, dağ, göl vb.), ulaşım ağına veya siyasi-ekonomik özelliklere göre ifade edilen konumudur. Bu konum, referans alınan şeye göre değişebilir. Örneğin, "İzmir, Ege Denizi kıyısındadır" veya "İzmir, İstanbul'un güneyindedir" demek göreceli konumdur.
Şimdi sorudaki ifadeyi inceleyelim: "İzmir'in 'Ege Denizi kıyısında, İstanbul'a göre daha güneyde yer alması'"
- "Ege Denizi kıyısında": Bu ifade, İzmir'in Ege Denizi gibi belirli bir coğrafi özelliğe göre nerede olduğunu belirtir. Bu, İzmir'in çevresindeki unsurlarla olan ilişkisini gösterdiği için göreceli konumdur.
- "İstanbul'a göre daha güneyde yer alması": Bu ifade iki farklı konum türünü bir arada barındırır:
- Göreceli Konum: İzmir'in İstanbul'a kıyasla nerede olduğunu belirtir. Bir şehre göre konumlandırma yapıldığı için göreceli konumdur.
- Mutlak Konum (Dolaylı Olarak): "Daha güneyde" ifadesi, aslında enlem derecelerine bir göndermedir. Dünya üzerindeki güney-kuzey yönleri, enlem dereceleriyle belirlenir. İzmir'in İstanbul'dan daha güneyde olması, İzmir'in enlem derecesinin İstanbul'unkinden daha küçük (ekvatora daha yakın) olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla, bu ifade mutlak konumun (enlem) bir sonucunu göreceli bir ifadeyle belirtmektedir.
Görüldüğü gibi, ifadenin bir kısmı doğrudan göreceli konum ifade ederken ("Ege Denizi kıyısında", "İstanbul'a göre"), diğer kısmı ("daha güneyde") hem göreceli bir karşılaştırma yapar hem de bu karşılaştırmanın temelini oluşturan mutlak konuma (enlem derecelerine) dolaylı yoldan atıfta bulunur.
Bu nedenle, verilen ifadede hem mutlak konum hem de göreceli konum birlikte kullanılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
