Fiziki coğrafya ve beşeri coğrafya nedir Test 2

"Sanayi Devrimi sonrasında, maden kömürü yataklarının yakınında kurulan fabrikalar, bu bölgelerde hızlı bir kentleşme ve nüfus artışını tetiklemiştir."
Bu durum, aşağıdaki coğrafi ilişkilerden hangisine örnek olarak gösterilebilir?

A) Fiziki coğrafya faktörlerinin beşeri faaliyetler üzerindeki belirleyici etkisine
B) Beşeri faaliyetlerin iklim üzerindeki geri dönüşümsüz etkisine
C) Yer şekillerinin tarım desenini tek başına belirlemesine
D) Tüm ekonomik etkinliklerin fiziki çevreden bağımsız olduğuna

Öğrencilerim, bu soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevaba nasıl ulaşacağımızı görelim.

• Öncelikle soruda verilen durumu dikkatlice okuyalım: "Sanayi Devrimi sonrasında, maden kömürü yataklarının yakınında kurulan fabrikalar, bu bölgelerde hızlı bir kentleşme ve nüfus artışını tetiklemiştir."
• Bu cümle bize ne anlatıyor? Sanayi Devrimi ile birlikte, enerji kaynağı olan maden kömürü, fabrikaların kurulacağı yerleri belirlemiştir. Fabrikaların kurulduğu bu yerlerde ise insanlar çalışmak için toplanmış, bu da hızlı bir şehirleşmeye ve nüfusun artmasına yol açmıştır.
• Buradaki temel ilişkiyi tespit edelim: Doğal bir kaynak (maden kömürü yatağı) --> İnsanların ekonomik faaliyeti (fabrika kurma) --> İnsanların yerleşim düzeni (kentleşme ve nüfus artışı).
• Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
• A) Fiziki coğrafya faktörlerinin beşeri faaliyetler üzerindeki belirleyici etkisine
  • "Fiziki coğrafya faktörleri": Maden kömürü yatakları, yani doğal bir kaynak.
  • "Beşeri faaliyetler": Fabrika kurma, kentleşme, nüfus artışı gibi insan eliyle gerçekleşen eylemler ve sonuçları.
  • "Belirleyici etkisi": Kömür yataklarının varlığı, fabrikaların nerede kurulacağını ve dolayısıyla kentleşmenin nerede hızlanacağını belirlemiştir. Bu seçenek, sorudaki durumu tam olarak açıklıyor.
• B) Beşeri faaliyetlerin iklim üzerindeki geri dönüşümsüz etkisine
  • Soruda iklimden veya iklim üzerindeki etkilerden bahsedilmiyor. Bu seçenek, verilen durumla ilgili değildir.
• C) Yer şekillerinin tarım desenini tek başına belirlemesine
  • Soruda sanayi, kömür ve kentleşme ele alınıyor; tarım veya yer şekillerinin tarım üzerindeki etkisinden bahsedilmiyor. Bu seçenek de konumuz dışındadır.
• D) Tüm ekonomik etkinliklerin fiziki çevreden bağımsız olduğuna
  • Tam tersine, sorudaki örnekte ekonomik etkinlikler (fabrika kurma) fiziki çevreden (kömür yatakları) doğrudan etkilenmiş ve bağımsız değil, bağımlı olduğu gösterilmiştir. Bu seçenek, verilen durumla çelişmektedir.
• Bu değerlendirmeler sonucunda, maden kömürü yatakları gibi fiziki bir coğrafya faktörünün, fabrikaların kurulması ve kentleşme gibi beşeri faaliyetleri doğrudan etkilediği açıkça görülmektedir.

Cevap A seçeneğidir.