🎓 6. Sınıf Med Çeşitleri (Meddiarız, Meddilazım, Meddilin) Nelerdir? Test 2 - Ders Notu
📝 Sevgili öğrenciler, bu ders notu Kur'an-ı Kerim okurken sesleri uzatma kurallarını, yani "Med Çeşitleri"ni daha iyi anlamanıza yardımcı olacak. Özellikle Meddiarız, Meddilazım ve Meddilin konularına odaklanacağız.
📌 Med (Uzatma) Nedir?
Kur'an okurken bazı harflerin sesini belirli bir süre uzatmaya "Med" denir. Bu, okuyuşa güzellik ve doğru anlam katmak için çok önemlidir. Med harfleri üç tanedir: Elif (ا), Vav (و), Ye (ي).
- Elif (ا): Kendisinden önceki harf üstün (fetha) olduğunda uzatır. (Örnek: قَالَ - gaa-le)
- Vav (و): Kendisinden önceki harf ötre (damme) olduğunda uzatır. (Örnek: يَقُولُ - ye-guu-lü)
- Ye (ي): Kendisinden önceki harf esre (kesre) olduğunda uzatır. (Örnek: قِيلَ - gii-le)
💡 İpucu: Med çeşitleri, bu üç med harfinin sonrasında gelen harflere ve durak işaretlerine göre farklı isimler alır.
📌 Meddiarız (Geçici Uzatma)
Meddiarız, Kur'an okurken bir kelimenin sonunda durulduğunda ortaya çıkan bir uzatma türüdür. Adı üstünde, "arızî" yani "geçici" bir durumdur.
- Kuralı: Med harflerinden (elif, vav, ye) biri geldikten sonra, üzerinde durulan harf sakin (cezimli) olursa oluşur.
- Uzatma Miktarı: 2, 3 veya 4 elif miktarı uzatılabilir. (En çok 4 elif miktarı tercih edilir.)
- Örnek: "العالمين" (El-âlemîne) kelimesi durulduğunda "العالمين" (El-âlemîn) şeklinde okunur ve "mîn" kısmı uzatılır.
- Örnek: "نستعين" (Nesta'înü) kelimesi durulduğunda "نستعين" (Nesta'în) şeklinde okunur ve "în" kısmı uzatılır.
⚠️ Dikkat: Eğer kelimenin sonunda durulmaz ve okumaya devam edilirse, Meddiarız olmaz. Sadece medd-i tabii (normal uzatma) kuralına göre uzatılır.
📌 Meddilazım (Gerekli Uzatma)
Meddilazım, uzatılması zorunlu ve en uzun med çeşididir. "Lazım" kelimesi "gerekli" anlamına gelir.
- Kuralı: Med harflerinden (elif, vav, ye) biri geldikten sonra, aynı kelimede şeddeli (teşditli) veya cezimli (sakin) bir harf gelirse oluşur.
- Uzatma Miktarı: Mutlaka 4 elif miktarı uzatılır. Bu, en uzun uzatma çeşididir.
- Örnek: "دَابَّةٌ" (Dâbbetün) kelimesinde "dâ" kısmı 4 elif miktarı uzatılır, çünkü med harfi elften sonra şeddeli "bâ" harfi gelmiştir.
- Örnek: "الْحَاقَّةُ" (El-hâkkatü) kelimesinde "hâ" kısmı 4 elif miktarı uzatılır, çünkü med harfi elften sonra şeddeli "kâf" harfi gelmiştir.
- Örnek: Bazı harflerle başlayan sure başlarında da görülür (Örn: "قٓ" - Kâf, "نٓ" - Nûn).
💡 İpucu: Meddilazım, isminden de anlaşılacağı gibi, uzatılması en zorunlu olan meddir. Asla kısaltılmaz.
📌 Meddilin (Yumuşak Uzatma)
Meddilin, diğer medlerden biraz farklıdır çünkü burada uzatmaya sebep olan harfler özeldir ve yumuşak bir okuyuş sağlar.
- Kuralı: Üstün (fetha) bir harften sonra cezimli (sakin) "vav (و)" veya "ye (ي)" harfi gelir ve bu kelimenin sonunda durulursa oluşur.
- Uzatma Miktarı: 2, 3 veya 4 elif miktarı uzatılabilir. (Meddiarız gibi.)
- Örnek: "خَوْفٍ" (Havfin) kelimesi durulduğunda "خَوْفْ" (Havf) şeklinde okunur ve "hav" kısmı uzatılır. (Üstün "ha" + sakin "vav")
- Örnek: "بَيْتٍ" (Beytin) kelimesi durulduğunda "بَيْتْ" (Beyt) şeklinde okunur ve "bey" kısmı uzatılır. (Üstün "ba" + sakin "ye")
⚠️ Dikkat: Meddilin'de uzatma harfleri (vav ve ye) kendileri sakin (cezimli) olur ve öncesindeki harf üstün olur. Meddiarız'dan farkı, med harflerinden sonra değil, lin harflerinden (sakin vav veya ye) sonra durulmasıdır.
📝 Unutmayın, bu kuralları öğrenmek ve uygulamak Kur'an okuyuşunuzu çok daha güzel ve doğru hale getirecektir. Bol bol pratik yapmayı ihmal etmeyin!
