6. sınıf Koşul (şart) cümlesi nedir? Test 2

"Matematik dersine çalışmazsan sınavdan düşük not alırsın." cümlesindeki koşul (şart) ifadesinin olumsuz hali hangi seçenekte doğru verilmiştir?

A) Matematik dersine çalışırsan
B) Matematik dersine çalışmazsan
C) Sınavdan düşük not alırsan
D) Sınavdan yüksek not alırsan

Sevgili öğrenciler,

Bu soruda, verilen bir cümledeki koşul (şart) ifadesinin ne olduğunu ve onun olumsuz halini doğru bir şekilde belirlememiz isteniyor. Adım adım inceleyelim:

• Öncelikle, bir cümlenin koşul (şart) ifadesi, bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin sonucuna bağlı olduğunu gösteren kısımdır. Bu tür ifadeler genellikle fiillere eklenen "-sa / -se" ekleriyle kurulur.
• Verilen cümle: "Matematik dersine çalışmazsan sınavdan düşük not alırsın."
• Bu cümlede, "sınavdan düşük not alma" eyleminin gerçekleşmesi, "Matematik dersine çalışmama" eylemine bağlıdır. Dolayısıyla, cümlenin koşul (şart) ifadesi "Matematik dersine çalışmazsan" kısmıdır.
• Şimdi, bu koşul ifadesinin olumsuz haline odaklanalım. Bir fiilin olumsuz hali, genellikle fiil köküne "-ma / -me" eklerinin getirilmesiyle yapılır. Örneğin, "çalışmak" fiilinin:
  • Olumlu koşul hali: "çalışırsan" (eğer çalışırsan)
  • Olumsuz koşul hali: "çalışmazsan" (eğer çalışmazsan)
  Gördüğümüz gibi, orijinal cümlemizdeki "Matematik dersine çalışmazsan" ifadesi zaten olumsuz bir koşul ifadesidir. Soru bizden bu olumsuz koşul ifadesinin kendisini seçenekler arasında bulmamızı istiyor.
• Şimdi seçenekleri inceleyelim:
  • A) Matematik dersine çalışırsan: Bu ifade, "çalışmak" fiilinin olumlu koşul halidir. Bizden olumsuz hali isteniyor.
  • B) Matematik dersine çalışmazsan: Bu ifade, "çalışmak" fiilinin olumsuz koşul halidir ve orijinal cümlemizdeki koşul ifadesiyle birebir aynıdır. Bu, aradığımız ifadedir.
  • C) Sınavdan düşük not alırsan: Bu ifade, cümlenin sonuç kısmıdır, koşul ifadesi değildir. Ayrıca, orijinal koşul ifadesinin olumsuz hali de değildir.
  • D) Sınavdan yüksek not alırsan: Bu ifade de cümlenin sonuç kısmıyla ilgilidir ve hem anlamca farklıdır hem de orijinal koşul ifadesinin olumsuz hali değildir.
• Bu durumda, orijinal cümledeki "Matematik dersine çalışmazsan" ifadesi zaten olumsuz bir koşul ifadesi olduğu için, seçenekler arasında bu ifadeyi doğru bir şekilde belirlememiz gerekmektedir.

Cevap B seçeneğidir.