Cumhuriyet nasıl ilan edildi kısa özet Test 2

Cumhuriyetin ilanı öncesinde yaşanan hükümet bunalımının temel nedeni nedir?

A) Ekonomik kriz
B) Kabine üyeleri arasındaki anlaşmazlıklar
C) Meclis hükümeti sisteminden kaynaklanan sorunlar
D) Dış devletlerin baskısı

Sevgili öğrenciler,

Cumhuriyetin ilanı öncesinde yaşanan hükümet bunalımının temel nedenini anlamak için, o dönemdeki yönetim sistemini iyi kavramamız gerekiyor. Şimdi adım adım inceleyelim:

• Cumhuriyet Öncesi Yönetim Sistemi: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açıldıktan sonra, Kurtuluş Savaşı döneminde uygulanan yönetim sistemine "Meclis Hükümeti Sistemi" deniyordu.
• Meclis Hükümeti Sisteminin İşleyişi: Bu sistemde, bakanlar (kabine üyeleri) doğrudan Meclis içinden, tek tek oylanarak seçilirdi. Yani, günümüzdeki gibi bir başbakanın kabineyi kurup Meclis'in onayına sunması söz konusu değildi. Her bakan, ayrı ayrı Meclis'in güvenoyunu almak zorundaydı.
• Sistemin Yarattığı Sorunlar: Bu sistem, hükümet kurmayı oldukça zorlaştırıyordu. Çünkü her bakanın ayrı ayrı seçilmesi, Meclis'teki farklı gruplar arasında uzlaşmayı gerektiriyordu. Ayrıca, bakanların tek tek seçilmesi, kabine içinde bir bütünlük ve uyum sağlamayı güçleştiriyordu. Her bakan kendi başına Meclis'e karşı sorumlu olduğu için, ortak bir hükümet politikası yürütmekte zorluklar yaşanabiliyordu. Bu durum, hükümetin istikrarsız olmasına ve sık sık değişmesine neden oluyordu.
• 1923 Ekim Hükümet Bunalımı: Cumhuriyetin ilanından kısa bir süre önce, 1923 yılının Ekim ayında, Meclis'te yeni bir hükümet kurulamadı. Bakanların seçimi konusunda yaşanan anlaşmazlıklar ve Meclis'in farklı gruplarının uzlaşamaması nedeniyle, hükümet kurma süreci tıkandı. Bu durum, Meclis Hükümeti sisteminin artık sürdürülemez olduğunu açıkça gösterdi.
• Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi: Ekonomik kriz (A seçeneği) ve dış devletlerin baskısı (D seçeneği) o dönemin genel sorunları olsa da, hükümetin kurulamamasının doğrudan ve temel nedeni değildi. Kabine üyeleri arasındaki anlaşmazlıklar (B seçeneği) ise, Meclis Hükümeti sisteminin bir sonucu veya belirtisiydi; temel sorun, bu anlaşmazlıkları çözemeyen ve istikrarlı bir hükümet kurmayı engelleyen sistemin kendisiydi.
• Sonuç: Cumhuriyetin ilanı öncesindeki hükümet bunalımının temel nedeni, bakanların tek tek seçildiği ve hükümetin bir bütün olarak hareket edemediği Meclis Hükümeti sisteminden kaynaklanan yapısal sorunlardı. Bu bunalım, Mustafa Kemal Atatürk'e Cumhuriyet'i ilan etme ve daha istikrarlı bir yönetim sistemi kurma yolunu açmıştır.

Cevap C seçeneğidir.